GRI ile ESRS/CSRD Karşılaştırması: Hangi Şirket Hangisini Kullanmalı?

GRI ile ESRS arasındaki temel fark şudur: ESRS (Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları), CSRD (Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi) kapsamında AB'de zorunlu olan ve çifte önemlilik ilkesine dayanan bir çerçevedir; GRI ise dünya genelinde gönüllü olarak benimsenen, etki önemliliğine odaklanan bir standarttır.

Bu iki çerçeve, özellikle AB pazarında faaliyet gösteren veya AB'li şirketlerin tedarik zincirinde yer alan Türk şirketleri için birlikte değerlendirilmesi gereken konulardır.

ESRS ve CSRD nedir?

CSRD, Avrupa Birliği'nin kurumsal sürdürülebilirlik raporlamasını düzenleyen direktifidir. ESRS ise bu direktifin teknik uygulama standardıdır; Avrupa Finansal Raporlama Danışma Grubu (EFRAG) tarafından geliştirilmiştir. CSRD kapsamına giren şirketler ESRS'ye göre rapor hazırlamakla yükümlüdür.

CSRD Kapsamı 2026'da Nasıl Değişti? (Omnibus I Güncellemesi)

AB Konseyi, 24 Şubat 2026'da CSRD ve CSDDD'yi birlikte sadeleştiren "Omnibus I" paketini onayladı; direktif 26 Şubat 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı ve 18 Mart 2026'da yürürlüğe girdi. Bu güncelleme, CSRD kapsamını önceki halinden belirgin biçimde daralttı — bu tabloda özetlenen güncel eşiklerle:

Kriter / Güncel eşik (Omnibus I sonrası):

• Çalışan sayısı: 1.000'den fazla

• Net yıllık ciro: 450 milyon Euro'dan fazla

• Borsaya kote KOBİ'ler: Tamamen muaf

• AB dışı şirketler (ana şirket): 450 milyon Euro'dan fazla AB kaynaklı ciro

• AB dışı şirketler (şube/iştirak): 200 milyon Euro'dan fazla ciro

Bu eşikler, direktifin ilk uygulamasındaki çok daha düşük eşiklerden (250 çalışan / 50 milyon Euro civarı) kayda değer ölçüde yüksektir. İkinci ve üçüncü dalga şirketler için raporlama yükümlülüğü de iki yıl ertelendi; bu şirketler artık 2026 yerine 2028 mali yılından itibaren raporlama yapacak. 1 Ocak 2024 – 31 Aralık 2026 arasında başlayan hesap dönemleri için, 500'den fazla çalışanı olan büyük halka açık şirketler (üye devlet muafiyeti yoksa) CSRD kapsamında raporlamaya devam ediyor.

Bu, CSRD kapsamının önceden beklenenin aksine genişlemek yerine daraldığı ve takviminin ertelendiği anlamına geliyor — TSRS'de KGK'nın Ocak 2026'daki eşik güncellemesiyle yaşanan daralmaya benzer bir örüntü.

Çifte önemlilik ile etki önemliliği arasındaki fark nedir?

ESRS'nin temel ilkesi "çifte önemlilik"tir (double materiality): bir konu, ya kuruluşun ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkisi açısından (etki önemliliği) ya da kuruluşun finansal performansı üzerindeki etkisi açısından (finansal önemlilik) önemliyse raporlanır. İki yönden herhangi biri yeterli görülür.

GRI'nin yaklaşımı temelde etki önemliliği üzerine kuruludur; odak noktası kuruluşun dış dünyaya verdiği etkidir. Zaman içinde GRI 3 standardı, çifte önemlilik kavramlarına daha yakın bir çerçeveye evrilmiştir, ancak kökeni ve ağırlık merkezi etki odaklı kalmıştır.

Kapsam ve zorunluluk açısından fark nedir?

ESRS, CSRD kapsamına giren şirketler için zorunludur ve yaptırımı olan bir düzenlemedir. GRI ise hiçbir yargı alanında zorunlu değildir; şirketler kendi iradesiyle benimser. Kapsam açısından ESRS, AB düzenleyici çerçevesine özgü belirli açıklama gereksinimleri (ESRS E1-E5, S1-S4, G1 gibi) içerirken, GRI standartları dünya genelinde her sektörden kuruluşa uygulanabilecek şekilde tasarlanmıştır.

GRI ile ESRS aynı anda nasıl kullanılır?

EFRAG ile GRI arasında, iki çerçeve arasındaki örtüşmeyi kolaylaştırmak amacıyla resmi bir eşleştirme (interoperability) çalışması yürütülmüştür: 30 Kasım 2023'te yayımlanan GRI-ESRS Interoperability Index ve Kasım 2024'te tamamlanan GRI-ESRS Standards Data Point Mapping bu çalışmanın somut çıktılarıdır. EFRAG'ın 2026 çalışma programı, bu eşleştirmeyi ISSB ve GRI standartlarıyla daha da derinleştirmeyi ve ortak bir XBRL taksonomisi geliştirmeyi hedefliyor. Bu sayede, ESRS'ye göre rapor hazırlayan bir şirket, aynı verileri büyük ölçüde GRI formatına da uyarlayabilir. Pratikte AB'de faaliyet gösteren büyük şirketler, ESRS ile yasal yükümlülüğünü karşılarken, GRI ile küresel kıyaslanabilirlik ve mevcut paydaş beklentilerini karşılamaya devam eder.

Semtrio Notu: Semtrio, GRI Topluluk Üyesi olarak, ESRS ve GRI arasındaki eşleştirme çalışmalarını yakından takip eder ve müşterilerimizin iki çerçeveyi tek bir veri toplama sürecinde birleştirmesine destek olur.

Hangi şirket hangisini kullanmalı?

AB'de kurulu olan ve güncel eşikleri (1.000+ çalışan, 450 milyon Euro+ ciro) aşan bir Türk şirketinin AB'li iştiraki varsa, ESRS zorunlu bir gerekliliktir ve öncelik taşır. Eşiklerin 2026'da yükseltilmesi nedeniyle, önceden CSRD kapsamına girmesi beklenen bazı orta ölçekli AB iştirakleri artık kapsam dışında kalabilir. AB pazarıyla doğrudan bağlantısı olmayan, ancak uluslararası yatırımcı ilişkileri veya küresel tedarik zinciri şeffaflığı arayan şirketler için GRI, daha esnek ve gönüllü bir başlangıç noktasıdır.

Sıkça sorulan sorular

GRI ile ESRS arasındaki en temel fark nedir?

ESRS, CSRD kapsamında AB'de zorunlu olan ve çifte önemlilik ilkesine dayanan bir çerçevedir; GRI ise gönüllü olarak benimsenen, etki önemliliğine odaklanan bir standarttır.

Çifte önemlilik nedir?

Bir konunun ya etki açısından ya da finansal açıdan önemli olması durumunda raporlanması gerektiğini belirten ESRS ilkesidir.

ESRS kimler için zorunludur?

Şubat 2026'da yürürlüğe giren Omnibus I güncellemesi sonrası: 1.000'den fazla çalışanı ve 450 milyon Euro'dan fazla cirosu olan AB şirketleri (borsaya kote KOBİ'ler tamamen muaf) ve karşılık gelen eşikleri aşan AB dışı şirketler.

GRI ve ESRS aynı anda kullanılabilir mi?

Evet, EFRAG ile GRI arasındaki GRI-ESRS Interoperability Index ve Standards Data Point Mapping çalışmaları sayesinde iki çerçeve büyük ölçüde birlikte uygulanabilir.

Türk şirketleri ESRS'den etkilenir mi?

AB'de kurulu iştirakleri olan ve güncel (2026 sonrası) eşikleri aşan, veya CSRD kapsamına giren AB'li şirketlerin tedarik zincirinde yer alan Türk şirketleri etkilenebilir; ancak 2026'daki eşik yükseltmesi bu etkinin kapsamını daraltmıştır.

Raporlama stratejinizi bu çerçeveler arasında nasıl konumlandıracağınız konusunda destek almak için Semtrio'nun sürdürülebilirlik raporu hizmeti hakkında bilgi alabilirsiniz.