Su ayak izi hesaplama: kurumsal hesapta iki yöntem, iki farklı soru

Kurumsal su ayak izi talebi genellikle üç yerden gelir: CDP Su Güvenliği anketi, ihracat yapılan pazardaki müşterinin tedarikçi değerlendirmesi ve şirketin kendi su riski yönetimi. Bu yazıda iki referans yöntemi, hesabın sınırını belirleyen kararı ve havza bazlı kaydın neden gerekli olduğunu anlatıyoruz. Bireysel su ayak izine ve renk ayrımına giriş için su ayak izi rengi yazımıza da bakabilirsiniz.

Su ayak izi iki referansla hesaplanır: biri hacmi, diğeri etkiyi ölçer

Water Footprint Network (WFN) yöntemi, Su Ayak İzi Değerlendirme El Kitabı'na dayanır ve kullanılan suyu üç renge ayırır:

• Mavi su: yüzey ve yeraltı kaynaklarından çekilip tüketilen su (buharlaşan, ürüne katılan ya da başka bir havzaya aktarılan).

• Yeşil su: yağmurdan gelen ve toprakta tutulan, özellikle tarımsal hammaddelerde belirleyici olan su.

• Gri su: oluşan kirliliği yasal kalite standartlarına kadar seyreltmek için gereken teorik su hacmi.

Sonuç metreküp cinsinden bir hacimdir ve suyun nerede ve ne amaçla kullanıldığını görünür kılar.

ISO 14046 ise su ayak izini yaşam döngüsü değerlendirmesi mantığıyla ele alır. Hacmin yanında, kullanımın su kıtlığı, kirlilik ve ekosistemler üzerindeki potansiyel etkisini değerlendirir. Sonuç bir hacim değil, etki kategorilerine göre raporlanan bir değerlendirmedir. ISO 14046, ISO 14040 ve 14044 ile aynı yapıyı kullandığı için yaşam döngüsü değerlendirmesi çalışmalarıyla birlikte yürütülebilir.

Pek çok kurumsal çalışmada iki yöntem birlikte kullanılır: WFN hacmi ve sıcak noktaları gösterir, ISO 14046 bu sıcak noktaların etkisini değerlendirir.

Hesabın sınırı, raporun ve CDP yanıtının kapsamını belirler

İkinci karar, hesabın nerede biteceğidir. Üç tipik sınır vardır:

1. Tesis sınırı: şirketin kendi tesislerinde çekilen, tüketilen ve deşarj edilen su.

2. Tesis + doğrudan tedarik: önemli hammaddelerin üretiminde kullanılan su da hesaba katılır.

3. Ürün yaşam döngüsü: hammaddeden kullanım ve bertaraf aşamasına kadar.

Tekstil, gıda ve içecek gibi tarımsal hammadde kullanan sektörlerde tedarik zinciri suyu çoğunlukla tesis içindeki tüketimden büyüktür. Bu sektörlerde yalnızca tesis sınırıyla yapılan bir hesap, asıl riski görünmez bırakabilir. Hangi sınırın seçildiği ve gerekçesi raporda açıkça yazılmalıdır; CDP Su Güvenliği yanıtı ve müşteri anketleri bu bilgiyi doğrudan sorar.

Tesis sınırında bile veri hazırlığı gerekir. Kuyu, şebeke ve yüzey suyu çekimleri ayrı sayaçlanmalı, deşarj noktaları ve arıtma bilgisi kaydedilmeli, kullanılan su ile tüketilen su (buharlaşan ya da ürüne katılan) ayrılmalıdır.

Su stresi yüksek havzadaki bir litre ile düşük havzadaki bir litre aynı riski taşımaz

Karbon emisyonunun etkisi nerede salındığından bağımsızdır; suyun etkisi ise tamamen yereldir. Bir tesisin yıllık su çekimi düşük olabilir, ama su stresi yüksek bir havzadaysa operasyonel ve itibari risk yüksektir.

Bu yüzden kurumsal hesapta her tesis için havza bilgisi ayrıca kaydedilir:

• Tesisin bulunduğu havza ve bu havzanın su stresi seviyesi

• Tesisin bu havzadan çektiği ve havzaya geri verdiği su

• Havzadaki düzenleyici kısıtlar ve diğer kullanıcılarla paylaşım

Havza riski için WRI Aqueduct ve WWF Water Risk Filter gibi kamuya açık araçlar yaygın olarak kullanılır. Bu kayıt hem ISO 14046 kapsamındaki su kıtlığı değerlendirmesinin hem de CDP Su Güvenliği anketinin su stresi altındaki tesislere ilişkin sorularının girdisidir. CDP yanıtının nasıl puanlandığını CDP raporlaması yazımızda anlatıyoruz.

Hesaba başlamadan önce netleşmesi gereken dört kayıt

Kurumsal su ayak izi çalışmasının ilk haftasında şu dört kayıt hazırsa hesaplama tahminlere değil ölçüme dayanır:

1. Amaç notu: hesabın hangi talep için yapıldığı (CDP, müşteri, iç risk yönetimi) ve hangi yöntemin kullanılacağı.

2. Sınır kararı: tesis, tedarik ya da yaşam döngüsü sınırı ve gerekçesi.

3. Sayaç ve kaynak listesi: her tesis için çekim kaynakları, deşarj noktaları ve ölçüm sıklığı.

4. Havza tablosu: her tesisin havzası ve su stresi seviyesi.

Sıkça sorulan sorular

Su ayak izi hesaplamasında kullanılan iki ana referans hangileridir?

Water Footprint Network'ün Su Ayak İzi Değerlendirme El Kitabı ve ISO 14046 standardı. İlki suyu mavi, yeşil ve gri olarak hacim cinsinden ölçer; ikincisi yaşam döngüsü yaklaşımıyla su kullanımının çevresel etkisini değerlendirir.

Gri su gerçek bir su tüketimi midir?

Hayır. Gri su, oluşan kirliliğin alıcı ortamda kalite standartlarına kadar seyreltilmesi için gereken teorik su hacmidir. Deşarj edilen atık suyun ne kadar kirlilik yükü taşıdığını hacim birimiyle görünür kılar.

Su ayak izi ile su tüketimi aynı şey mi?

Değil. Su tüketimi genellikle sayaçtan okunan çekim miktarıdır. Su ayak izi ise tüketilen (geri dönmeyen) suyu, kirliliğin seyreltme ihtiyacını ve seçilen sınıra göre tedarik zincirindeki suyu da kapsar.

Kurumsal su ayak izi ne kadar sürede hesaplanır?

Süre, sınıra ve tesis sayısına bağlıdır. Sayaç verisi düzenli tutulan, tesis sınırıyla yapılan bir hesap, tedarik zinciri suyunu da kapsayan bir çalışmadan çok daha kısa sürer.

Tesislerinizin su ayak izini CDP Su Güvenliği yanıtına ve müşteri taleplerine hazır biçimde hesaplamak için su ayak izi hizmetimizi inceleyebilir, sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.