Yenilenemez Enerji Kaynakları Nelerdir?

Yenilenemez enerji nedir?

Yenilenemez enerji, sürdürülebilirliği olmayan kaynaklardan elde edilen enerji kaynaklarını ifade etmek için kullanılır. Yenilenebilir enerjinin aksine bu enerji türü kullandıkça tükenen bir kaynağa bağlıdır ve sürekliliği mümkün değildir. Sürdürülebilir ve doğal süreçlerde var olan enerji akışından elde edilen, yani yenilenebilir enerji kaynaklarının aksine, bu yollarla elde edilen enerji tükenmesi kaçınılmaz olan bir kaynaktır. Elde ediliş şekilleriyle de doğa için tehdit oluşturan bu kaynaklar, fosil yakıtlar ve nükleer enerji olmak üzere 2 kategoriye ayrılmaktadır.

Dünyanın sahip olduğu doğal kaynaklar aracılığıyla elde edilen bu enerji türü, çok sayıda endüstri için önemli bir enerji kaynağı olarak görülse de çevreye verdiği zarar yadsınamaz. Kaynakların sürdürülebilir olmaması hali hazırdaki yöntemlerin sınırlı tedarik sürecine tabi olması gibi bir çok dezavantajı da yanında getirmektedir.

Fosil Yakıtlar

Fosil yakıt veya mineral yakıt, organizma kalıntılarının anaerobik ayrışmayla doğal süreç içerisinde oluşan gömülü yakıtları açıklamak için kullanılan bir terimdir. Bu türden yakıtlara başlıca örnek olan kömür, petrol ve doğalgaz; bitkilerin ve hayvanların gömülü kalıntılarından binlerce yıl içinde oluştukları için fosil yakıtlar olarak adlandırılmaktadır. Organik maddelerin yeryüzü kabuğu içinde ısı ve basınca maruz kalmasıyla oluşan bu yakıtlar, hidrokarbon ve yüksek oranlarda karbon içermektedir. 2020 yılında International Energy Agency’nin yayımladığı rapora göre küresel enerji üretiminin yaklaşık %60’i kömür ve gazdan elde edilmektedir.

Kömür, bitkisel kökenli organik maddeler ve inorganik bileşenlerden oluşmakta olup, bu bileşenlerin uzun süreler kimyasal ve fiziksel değişime uğraması sonucu elde edilir. Yani, doğal süreç içinde milyonlarca yıl önce ölen bitki kalıntılarından geriye kalmaktadır. Aynı zamanda, tüm fosil yakıtlar arasında en yüksek karbon seviyesine sahip enerji kaynağıdır. World Energy Council tarafından yayımlanan Dünya Enerji Görünümü 2017 (WEO 2017) raporuna göre, kömür yakıtlı termik santrallerden atmosfere 9,5 milyar tonluk CO2 (karbon dioksit) salımı gerçekleştirilmiştir. Bu oran, birincil enerji kaynaklarının ikincil enerji kaynaklarına dönüştürüldüğü ya da kısaca çevrim sektörü olarak adlandırılan sektör tarafından salınan emisyonun yaklaşık %70’ine tekabül etmektedir. Son olarak, kömür yakıldığında sülfat ve nitrojen dahil olmak üzere birçok tehlikeli atık ortaya çıkartmakta ve bu atıkların su yollarını karışması halinde insan ve canlı sağlığı büyük tehtit etmekte ve ekolojik dengeleri bozmaktadır.

Doğal gaz, fosil yakıtların en temizi olarak da bilinmekte olup doğada bulunduğu şekli ile elektrik üretiminde ve sanayide hammadde olarak kullanılmaktadır. Her ne kadar diğer yakıtlara oranla “temiz” olarak tanımlandırılsa da, sürdürülebilirliği mümkün değildir, bu sebeple de yenilenemez enerji kaynakları içinde gruplandırılır. Çünkü bu kaynaklar genellikle sabit miktardadır ve doğanın yeniden oluşturabileceğinden çok daha hızlı tüketilir. Bu sebeple, doğal gaz, yüzyıllar sonra yeniden anaerobik ayrışma ile oluşacak olsa da günümüz için devamlı süreçte üretilemediği için yenilenemez enerji kaynakları içerisinde kategorilendirilmektedir.