Blog
Yayın: 16 Nov 26Okuma Süresi: 7 dk
GRI 101: Biyoçeşitlilik 2024, GRI'ın Ocak 2024'te yayımladığı ve GRI 304: Biyoçeşitlilik 2016'nın yerini alan konu standardıdır. 1 Ocak 2026 ve sonrasında yayımlanan raporlarda geçerlidir; GRI 304 aynı tarihte yürürlükten kalktı. Biyoçeşitliliği önemli konu olarak belirleyen bir şirket, 3-3 açıklamasının yanında GRI 101'in sekiz açıklamasından etkileriyle ilgili olanları raporlar. En büyük fark kapsamda: GRI 101, etkilerin hangi tesiste ve tedarik zincirinin hangi ülkesinde ortaya çıktığını, hektar ve mesafe bilgisiyle sorar.
GRI 101, büyüklüğü, sektörü ya da konumu ne olursa olsun her kuruluşun biyoçeşitlilikle ilgili etkilerini raporlamak için kullanabileceği bir konu standardıdır. Biyoçeşitlilik ve ekosistem kavramlarına yabancıysanız önce biyoçeşitlilik nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Standardı kullanma yükümlülüğü, GRI Standartlarına göre raporlamanın genel kuralından doğar. Önemlilik analizinizde biyoçeşitlilik önemli konu çıkarsa, konuyu nasıl yönettiğinizi GRI 3'teki 3-3 açıklamasıyla, etkilerinizi de GRI 101'deki ilgili açıklamalarla raporlarsınız. Önemli konuların nasıl belirlendiği GRI önemlilik analizi yazımızda.
İki esneklik baştan bilinmeli:
GRI 101 iki bölümden oluşur. İlk üç açıklama konunun yönetimini, sonraki beşi etkilerin kendisini kapsar.
| Açıklama | Ne ister | Hangi veriye dayanır |
|---|---|---|
| 101-1 Biyoçeşitlilik kaybını durdurma ve tersine çevirme politikaları | Politika ve taahhütler, bunların Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi'nin 2050 hedefleri ve 2030 amaçlarıyla ilişkisi; hedefler, baz yıl, göstergeler | Politika belgeleri, hedef kayıtları |
| 101-2 Biyoçeşitlilik etkilerinin yönetimi | Önleme, en aza indirme, restorasyon ve dengeleme adımlarından oluşan azaltım hiyerarşisinin nasıl uygulandığı; restorasyon altındaki alanın hektarı | Tesis eylem planları |
| 101-3 Erişim ve yarar paylaşımı | Genetik kaynaklara erişim ve yarar paylaşımı kurallarına uyum süreci | Hukuk ve tedarik kayıtları |
| 101-4 Biyoçeşitlilik etkilerinin tespiti | En önemli etkiye sahip tesislerin ve tedarik zincirindeki ürün ve hizmetlerin nasıl belirlendiği | Tarama yöntemi ve eşik |
| 101-5 Biyoçeşitlilik etkisi olan konumlar | Tesislerin konumu ve hektar cinsinden büyüklüğü, ekolojik açıdan hassas alanlara mesafe; tedarik zincirinde ürünlerin ve ülkelerin listesi | Coğrafi veri, satın alma verisi |
| 101-6 Biyoçeşitlilik kaybının doğrudan etkenleri | Arazi ve deniz kullanımı değişikliği, doğal kaynak kullanımı, kirlilik, istilacı yabancı türler | Tesis ve tedarikçi ölçümleri |
| 101-7 Biyoçeşitliliğin durumundaki değişiklikler | Etkilenen ekosistemin türü, hektar cinsinden büyüklüğü, baz yıl ve raporlama dönemindeki durumu | Saha araştırması ya da tahmin yöntemi |
| 101-8 Ekosistem hizmetleri | Faaliyetlerden etkilenen ekosistem hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlananlar | Paydaş ve saha bilgisi |
101-1 ile 101-3, 3-3 açıklamasının yerine geçmez; onu tamamlar. 101-2 ve 101-5 ile 101-8 arasındaki açıklamalar ise 101-4'te belirlediğiniz tesislere ve tedarik zinciri kalemlerine odaklanır. Hangi tesisin "en önemli etkiye" sahip olduğuna dair eşiği şirket kendisi belirler. GRI'ın örneğine göre bir şirket, genel merkezi dışındaki bütün tesislerini bu gruba alabilir.
GRI 101'i önceki uygulamadan ayıran şey, etkiyi bir yere bağlamasıdır. 101-5 kapsamında her önemli tesis için şunlar raporlanır:

Tedarik zinciri tarafında 101-4, birinci kademenin ötesindeki tedarikçileri de kapsar. 101-5, en önemli etkiye sahip ürün ve hizmetleri ve bu ürünlerle ilgili faaliyetlerin yürütüldüğü ülkeleri ister; 101-6 da doğrudan etkenlere ilişkin veriyi ülke kırılımıyla ister. Türk bir üretici için bu, hammaddeyi kimden aldığından fazlasını bilmek demektir: hammaddenin hangi ülkede üretildiği de raporun parçasıdır.
101-6'daki veri, tesisin hangi etkene yol açtığına göre değişir:
İklim değişikliği de biyoçeşitlilik kaybının doğrudan etkenlerinden biridir; ancak GRI 101 bu açıklamada iklim verisi istemez. Sera gazı emisyonları ayrı standartta raporlanır: bugün GRI 305'te, 1 Ocak 2027 ve sonrasında yayımlanan raporlarda ise GRI 102'de; ayrıntısı GRI 102 ve GRI 103 yazımızda.
TNFD: GRI ve TNFD, Temmuz 2024'te iki çerçevenin birbirine nasıl karşılık geldiğini gösteren ortak bir eşleme yayımladı. GRI 101, ekolojik açıdan hassas alan tanımını TNFD'den alır ve etkileri belirleme yöntemi olarak TNFD'nin LEAP yaklaşımının "konumlandır" ve "değerlendir" aşamalarına atıf yapar. TNFD'ye göre raporlamayı da düşünüyorsanız, tesis konumu ve hassas alan taraması iki raporda ortak kullanılabilir. TNFD tarafındaki çalışma için TNFD danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.
Sektör standartları: GRI'ın Küresel Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (GSSB), 19–20 Kasım 2025 toplantısında petrol ve gaz (GRI 11), kömür (GRI 12) ile tarım, su ürünleri yetiştiriciliği ve balıkçılık (GRI 13) sektör standartlarını GRI 101 ile uyumlu hâle getiren değişiklikleri onayladı. Bu sektörlerdeyseniz, sektör standardınızdaki biyoçeşitlilik atıfları artık GRI 101'e yönelir. Kapsam sorusu için GRI sektörel standartları kapsamınıza giriyor mu? yazımıza bakabilirsiniz.
2026'da yayımladığınız GRI raporu, yayım tarihi nedeniyle zaten GRI 101 dönemine denk geldi. 2027'de yayımlanacak rapor ise 2026 verisine dayanacak. Bu verinin bir kısmı yıl kapanmadan toplanmazsa sonradan tamamlanması güçleşir.
GRI 101'de en uzun süren iş, verinin farklı ekiplerde durmasıdır. Tesis koordinatları teknik ekipte, su ve kirletici ölçümleri çevre biriminde, hammadde kökeni satın almada bulunur. Bu üç kaynak tek tabloda birleştiğinde hem GRI 101 hem TNFD için aynı tarama kullanılabilir. Havacılık bakım sektöründeki bir GRI çalışmasında da veri şablonları birleştirildi ve GRI raporu için toplanan veri EcoVadis kanıt tabanını besledi. Semtrio, GRI Topluluk Üyesidir; GRI raporlarını GRI sertifikalı danışmanlarla hazırlıyor ve TNFD Forum'da yer alıyor. GRI çalışmalarımızın kapsamı için GRI sürdürülebilirlik raporlaması sayfasına bakabilirsiniz.
GRI 101, 1 Ocak 2026 ve sonrasında yayımlanan raporlar ve diğer materyaller için geçerlidir. Belirleyici olan raporun kapsadığı yıl değil, yayım tarihidir.
Hayır. GRI 101, GRI 304: Biyoçeşitlilik 2016'nın yerini aldı ve GRI 304 1 Ocak 2026'da yürürlükten kalktı. GSSB, diğer GRI standartlarındaki GRI 304 atıflarının da GRI 101 atıflarıyla değiştirilmesini kararlaştırdı.
Biyoçeşitlilik önemli konunuzsa 3-3'ü ve etkilerinizle ilgili GRI 101 açıklamalarını raporlarsınız. Bir açıklamayı karşılayamıyorsanız gerekçeli raporlamama seçeneği vardır; bir unsur hiç yoksa bunu belirtmek gerekliliği karşılar.
Evet. Tespit (101-4) birinci kademenin ötesindeki tedarikçileri de kapsar. En önemli etkiye sahip ürün ve hizmetler için faaliyetlerin yürütüldüğü ülkeler raporlanır.
GRI ve TNFD, Temmuz 2024'te ortak bir eşleme yayımladı. GRI 101, ekolojik açıdan hassas alan tanımını TNFD'den alır; bu nedenle aynı konum taraması iki çerçevede de kullanılabilir.
Kapsam görüşmesinde tesisleriniz ve öncelikli hammaddeleriniz için GRI 101 tarama listesini ve 2026 verinizde eksik kalan açıklamaları birlikte çıkaralım: iletişim.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.