Blog
Yayın: 10 Nov 26Okuma Süresi: 8 dk
Türkiye'deki bir havayolu bugün üç katmanda rapor verir: uluslararası uçuşlar için ICAO'nun karbon dengeleme ve azaltım planı CORSIA, KGK kapsamındaysa Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS), yatırımcı ve müşteri talebiyle de GRI, CDP ve SASB. Türkiye, ICAO'nun 1 Ocak 2026'dan itibaren CORSIA'ya katılan 130 devlet listesinde ve 2027 listesinde yer alıyor. MRO ve yer hizmetleri şirketleri ise CORSIA'dan çok müşterilerinin tedarikçi değerlendirmeleri (EcoVadis gibi), TSRS kapsamı ve finansman koşullarıyla karşılaşır.
Sektörün genel iklim gündemi (SAF, operasyonel verimlilik, net sıfır yolları) için havacılıkta sürdürülebilirlik yazımıza bakabilirsiniz. Bu yazı raporlama tarafına odaklanır: hangi çerçeve kimi etkiler, ne ister ve kim doğrular?
| Çerçeve | Kim istiyor | Kimi etkiler | Doğrulama ya da güvence |
|---|---|---|---|
| CORSIA (ICAO) | ICAO Ek 16, Cilt IV'ü uygulayan devletler | Uluslararası uçuşlarda yılda 10.000 ton CO₂'yi aşan uçak işletmecileri | Akredite doğrulama kuruluşu |
| AB ETS (havacılık) | AB mevzuatı | Kapsamdaki uçuşları yapan işletmeciler; kapsam şu an ağırlıkla Avrupa Ekonomik Alanı (AEA) içindeki uçuşlarla sınırlı | (AB) 2018/2067 sayılı Uygulama Tüzüğü kapsamında akredite doğrulayıcı |
| ReFuelEU Aviation | (AB) 2023/2405 sayılı Tüzük | AB havalimanlarındaki yakıt tedarikçileri (SAF payı); işletmeciler (yakıt ikmali yükümlülüğü) | Tüzükteki raporlama kuralları |
| TSRS 1 ve 2 | KGK | Kapsamdaki işletmeler | KGK'nın yetkilendirdiği denetim kuruluşları |
| GRI Standartları | Gönüllü | Etki raporlaması yapan her şirket | Gönüllü dış güvence |
| CDP | Yatırımcı ve müşteri talebi | Talep alan şirketler | Gönüllü üçüncü taraf doğrulama |
| SASB Havayolları | Gönüllü; TSRS 1/IFRS S1 kapsamında sektörel rehber kaynağı | Havayolları | Gönüllü |
| EcoVadis | Kurumsal müşterilerin satın alma ekipleri | Tedarikçiler: MRO, ikram, yer hizmetleri | EcoVadis analistlerinin belge incelemesi |
CORSIA, ICAO'nun uluslararası havacılık için kurduğu karbon dengeleme ve azaltım planıdır; devletler aracılığıyla uygulanır. İki ayrı yükümlülük içerir:
Türkiye, ICAO'nun "CORSIA States for Chapter 3 State Pairs" belgesinin 1 Ocak 2026'dan geçerli 6. baskısında (130 devlet) ve 1 Ocak 2027'den geçerli 7. baskısında (134 devlet) yer alıyor. Dengeleme yükümlülüğü rota bazında, iki uçta da katılımcı devlet bulunan uçuşlara doğar; bu yüzden ağınızın hangi bölümünün yükümlülük doğurduğunu her yıl ICAO listesine göre kontrol etmek gerekir.
AB ETS. AB, havacılık kapsamını geçici olarak AEA içindeki uçuşlarla sınırladı ve bu sınırlamayı 2027 başına kadar uzattı. Havacılığa ücretsiz tahsis 2024'te %25, 2025'te %50 azaltıldı; 2026'dan itibaren tamamen açık artırmaya geçiliyor. CO₂ dışı etkiler için izleme, raporlama ve doğrulama sistemi 1 Ocak 2025'ten beri uygulanıyor. Avrupa Komisyonu 17 Temmuz 2026'da havacılığı da kapsayan hedefli bir ETS revizyonu önerdi; bu bir öneri, kapsam değişikliğine göre plan yapmadan önce sürecini takip edin. Türk taşıyıcı için yükümlülük, kapsamdaki rotalarda uçuş yapıp yapmadığına bağlıdır: AEA içindeki iki havalimanı arasındaki uçuşlar ve Komisyon'un CO₂ dışı izleme kapsamında saydığı, AEA'dan İsviçre ya da Birleşik Krallık'a yapılan uçuşlar.
ReFuelEU Aviation. AB havalimanlarındaki yakıt tedarikçileri asgari SAF payı sağlamak zorundadır: 2025'te %2, 2030'da %6, 2035'te %20, 2040'ta %34, 2045'te %42, 2050'de %70. SAF tedarik yükümlülüğü yakıt tedarikçisindedir; havayollarının ise AB havalimanlarında ayrı bir yakıt ikmali (tankering önleme) yükümlülüğü vardır.
SAF her rejimde farklı kanıtlanır:
Her SAF partisini tek bir yakıt defterinde, tedarikçi, sürdürülebilirlik kanıtı ve hangi rejimde talep edildiği bilgisiyle tutmak, aynı tonun iki kez sayılmasını önler.
TSRS 2, KGK kapsamındaki şirketler için zorunlu katmandır. KGK'nın kapsam ölçütlerine ilişkin eşik değerleri 1 milyar TL aktif toplamı, 2 milyar TL yıllık net satış hasılatı ve 500 çalışandır (1 Ocak 2025 ve sonrasında başlayan hesap dönemleri). TSRS 2 senaryo analizi ve Kapsam 1, 2, 3 sera gazı emisyonları ister; Kapsam 3, Sera Gazı Protokolü Kapsam 3 Standardı'nın (2011) kategorilerine göre ölçülür. Havayolu için satın alınan mal ve hizmetler, yakıt ve enerjiyle ilgili faaliyetler ve sermaye malları (uçaklar) taranması gereken tipik kategorilerdir. TSRS raporları KGK'nın yetkilendirdiği denetim kuruluşlarının güvence denetimine tabidir. Senaryo tarafı için TSRS 2 iklim senaryo analizi, güvence için TSRS güvence süreci yazılarımıza bakabilirsiniz.
GRI etki raporlamasının çerçevesidir: yalnız finansal riski değil, insanlar ve çevre üzerindeki etkileri kapsar; bu yüzden yıllık sürdürülebilirlik raporunu çoğunlukla GRI taşır. İki çerçevenin ilişkisi GRI ile TSRS arasındaki fark yazısında.
CDP aynı veriyi yatırımcıların ve büyük müşterilerin okuduğu puanlı bir ankete dönüştürür. Havayolu için bu; yakıt, SAF, CORSIA ve su verisi demektir. Puanlama ve takvim için CDP raporlaması yazımıza bakabilirsiniz.
SASB Havayolları sektör metriklerini verir: Kapsam 1 emisyonları, tüketilen yakıt, alternatif ve sürdürülebilir yakıt payı. SASB Standartlarının bakımını bugün ISSB yürütüyor.
CORSIA uçak işletmecilerine uygulanır; bakım ya da yer hizmeti sağlayıcıları bu sıfatla CORSIA kapsamına girmez. Bu şirketlerin karşısına çıkan çerçeveler başkadır:
Havacılık ekiplerinde veri eksik değil; farklı rejimler için farklı yerlerde tutuluyor. Türk Hava Yolları'nın 2026 döngüsü CDP İklim Değişikliği ve Su Güvenliği yanıtı SAF, CORSIA ve yer operasyonları su verisini tek bir yapıda birleştirdi; her yanıtı havayolu ekibi sahiplendi ve yazdı. Türk Hava Yolları Teknik, EcoVadis fark analizini ve GRI uyumlu sürdürülebilirlik raporunu tek bir ortak veri temelinden yürüttü; GRI içerik endeksi aynı zamanda EcoVadis kanıtı olarak yapılandırıldı. Pegasus Hava Yolları, paydaş anketlerine dayanan, GRI ve CSRD/ESRS ile uyumlu bir çifte önemlilik değerlendirmesi tamamladı. Çelebi'nin IFC bağlantılı finansmanında ise sürdürülebilirlik bağlantılı kredi çerçevesi, Sürdürülebilirlik Bağlantılı Kredi İlkeleri karşısında ikinci taraf görüşüyle değerlendirildi.
CORSIA, ICAO'nun uluslararası havacılık için karbon dengeleme ve azaltım planıdır. Uluslararası uçuşlarından yılda 10.000 tonun üzerinde CO₂ salan işletmeciler 2019'dan beri emisyonlarını izler, raporlar ve doğrulatır. Dengeleme yükümlülüğü, iki ucunda katılımcı devlet bulunan rotalara uygulanır.
Evet. Türkiye, ICAO'nun 1 Ocak 2026'dan itibaren CORSIA'ya katılan 130 devlet listesinde ve 1 Ocak 2027'den geçerli 134 devletlik listede yer alıyor.
Hayır. CORSIA, ICAO'nun devletler aracılığıyla uygulanan küresel dengeleme planıdır. AB ETS, işletmecilerin emisyon izni teslim ettiği bir AB tavan ve ticaret sistemidir; havacılık kapsamı şu an ağırlıkla AEA içindeki uçuşlarla sınırlıdır.
Hayır. CORSIA uluslararası uçuş yapan uçak işletmecilerine uygulanır. MRO şirketlerinin karşısına daha çok EcoVadis gibi müşteri talepleri ve KGK kapsam kriterlerini karşılıyorlarsa TSRS çıkar.
CORSIA ve AB ETS emisyon raporlarını akredite doğrulayıcılar doğrular. Kapsamdaki TSRS raporları KGK'nın yetkilendirdiği denetim kuruluşlarının güvence denetiminden geçer. Diğer çerçevelerde güvence gönüllüdür; doğrulanmış uyum rakamlarını gönüllü raporlarda yeniden kullanmak tutarlılığı korur.
Havayolunuz, MRO ya da yer hizmetleri şirketiniz için tek bir çerçeve haritası çıkaralım: CORSIA, AB ETS, TSRS, CDP ve GRI'daki hangi veri noktasının aynı kaynaktan geldiği ve güvencenin nerede gerektiği. Havacılık sektörü çalışmalarımız.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.
