Blog
Yayın: 08 Sep 26Okuma Süresi: 4 dk
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi kapsamındaki işletmelerin, sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini yürütebilmesi için İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni alması zorunlu. İzin, sistemin giriş kapısı: emisyon izni olmadan ETS kapsamında faaliyet göstermek ayrı ve yüksek bir yaptırım skalasına tabi. Geçiş dönemi nedeniyle bugün acil bir son tarih görünmese de, dosyanın hazırlanma süresi ve izleme planının onay takvimi birlikte düşünüldüğünde çalışmanın erken başlaması gerekiyor.
Yükümlülük, ETS kapsamında yer alan işletmeler için tanımlandı. ETS kapsamı ise EK-1 faaliyetlerini yürüten tesislerden Kategori B ve Kategori C tesisleri kapsıyor. Kategori A tesisler emisyon izni yükümlüsü olmamakla birlikte izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü altında.
Birden fazla tesiste faaliyet gösteren işletme, her tesis için ayrı sera gazı emisyon izni almak zorunda. Aynı adreste birden fazla tesisin faaliyet göstermesi hâlinde ise tek izin alınıyor. Bu ayrım, grup yapılarında ve yerleşke içinde birden çok üretim hattı bulunan sahalarda başvuru sayısını doğrudan etkiliyor.
Başvuru, Yönetmeliğin EK-3'ünde yer alan bilgi ve belgeler esas alınarak yapılıyor. İstenen başlıklar şöyle:
Personel şartı kategoriye göre farklılık gösteriyor. Kategori C tesisler için mühendislik veya fen fakültesi mezunu, sera gazı izleme ve raporlama alanında en az iki yıl tecrübeli en az iki personel; Kategori B tesisler için aynı nitelikte, en az bir yıl tecrübeli en az bir personel aranıyor.
Belge listesindeki en uzun hazırlık süresi gerektiren kalem, izleme planı ve İzleme Metodolojisi Planı. Bu iki doküman ayrı ayrı hazırlanıyor ve izleme planının, emisyonların ilk izlenmeye başlandığı tarihten en az altı ay önce onaylanmak üzere Başkanlığa gönderilmesi zorunlu. Dolayısıyla izin dosyasının takvimi, izleme planının onay takvimine göre geriye doğru kurulmalı.
Başvuru süreci baştan sona elektronik ortamda yürütülüyor. İşleyiş şu adımlarla ilerliyor:
İzin, verildiği tarih itibarıyla yürürlüğe giriyor.
Sera gazı emisyon izni, yürürlük tarihi itibarıyla beş yıl geçerli. Yenileme başvurusunun, geçerlilik süresinin sona ereceği tarihten en az altı ay önce yapılması ve beş yıllık süre dolmadan yeni iznin alınması zorunlu. Yenileme başvuruları da ilk başvuruyla aynı süreç üzerinden yürüyor.
Güncelleme tarafında ise 30 günlük bir bildirim yükümlülüğü var. İznin geçerlilik süresi içinde güncellenmesine yol açabilecek faaliyet değişiklikleri, tesisin niteliğine veya işleyişine ilişkin değişiklikler, kategori değişikliği ve izin sahibinde meydana gelen değişiklikler, değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren 30 gün içinde Başkanlığa bildirilmek zorunda.
İznin iptalini gerektiren hâller de sayıldı: iş ve işlemlerde kasıtlı olarak yanlış, yanıltıcı veya gerçek dışı bilgi, belge ya da beyan sunulduğunun tespiti; tesisin faaliyetinin sona ermesi veya yeniden faaliyet göstermesinin teknik olarak mümkün olmaması; ve tahsisat teslim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi.
Yönetmeliğin geçici 2 nci maddesi, izin yükümlülüğü için bir geçiş dönemi tanımlıyor. Buna göre ETS kapsamı dâhilinde yer alacak işletmelerin, 7552 sayılı İklim Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde sera gazı emisyon izni alması gerekiyor. Kanun 9 Temmuz 2025'te yürürlüğe girdiğine göre bu süre 2028 yılının ortasına denk geliyor. Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlık, bu süreyi bitim tarihinden itibaren iki yıla kadar uzatmaya yetkili.
Bu üç yıllık süre içinde işletmelerin, ETS kapsamında faaliyetlerine devam edebilmeleri için bir kereye mahsus olmak üzere sera gazı emisyon izinlerinin olduğu kabul ediliyor. Yani geçiş döneminde faaliyet kesintisi doğmuyor; ancak süre sonunda izni bulunmayan işletme, izinsiz faaliyet yaptırımıyla karşı karşıya kalıyor.
Emisyon izni almadan faaliyet gösteren ya da süresi biten veya iptal edilen izinle faaliyetlerine devam eden ETS kapsamındaki işletmeler için ayrı bir ceza skalası tanımlandı. Tesisin kapasite raporundaki kapasiteye eşdeğer bir tesis ve kategori belirlenerek uygulanan bu skalada tutarlar, Kategori B tesisler için 1.254.900 TL'den başlıyor ve yıllık emisyonu 5.000.000 ton CO2 eşdeğerinin üzerinde değerlendirilen Kategori C tesisler için 12.549.000 TL'ye kadar çıkıyor.
Takvim, izin başvurusundan değil izleme planından geriye doğru kuruluyor. İzleme planının ilk izleme tarihinden en az altı ay önce onaya sunulması gerekiyor; plan uygun bulunmazsa 30 günlük ek süre işliyor. Buna izin başvurusunun azami 60 günlük değerlendirme süresi ve olası eksiklik döngüsü eklendiğinde, hazırlığın erken başlaması gerekiyor.
Hayır. Başvurunun uygun bulunmaması veya eksikliklerin süresi içinde tamamlanmaması hâlinde başvuru reddediliyor ve başvuru ücreti iade edilmiyor. Başvuru bedelleri, İklim Kanunu'nun 12 nci maddesi uyarınca genel bütçenin (B) işaretli cetveline özel gelir olarak kaydediliyor.
İşletmenin herhangi bir sebeple değişmesi hâlinde yeni işletme, önceki işletmenin Yönetmelik kapsamındaki taahhüt ve mükellefiyetlerini başka bir işleme gerek kalmaksızın yüklenmiş sayılıyor ve değişikliği en geç 30 gün içinde Başkanlığa bildirmekle yükümlü. Başkanlık bu değişikliğe istinaden izleme planının ve/veya emisyon raporunun yenilenmesini talep edebiliyor.
Evet. Kategori değişikliği nedeniyle iznin geçerlilik süresi içinde ETS kapsamı dışında kalan tesisler için işletme iptal talebinde bulunabiliyor; talepler 30 gün içinde inceleniyor ve uygun bulunanların izinleri iptal ediliyor.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.
