Blog
Yayın: 17 Sep 26Okuma Süresi: 4 dk
Geçiş döneminde AB'li alıcıdan gelen SKDM talebi çoğunlukla bir elektronik tablo ve birkaç e-postayla sonuçlanıyordu. Uygulama döneminde talebin niteliği değişti: veri doğrulanmış olmak zorunda, dönemsel olarak yenileniyor ve alıcının kendi mali yükümlülüğünün matrahını oluşturduğu için sözleşmesel bir güvence gerektiriyor. Bu yazıda alıcının fiilen neye ihtiyaç duyduğunu ve ticari ilişkide hangi noktaların yazılı hâle getirilmesi gerektiğini ele alıyoruz.
AB'li ithalatçı, yıllık SKDM Beyanı'nda dört başlığı bildirmek zorunda: ithal edilen miktar, gömülü emisyon değeri, doğrulama raporu ve iade edilen sertifika sayısı. Bunlardan ilki kendi kayıtlarında; diğer ikisi tedarikçiden gelir.
Talebin içeriği tipik olarak şu kalemlerden oluşur:
Bu veri setinin her müşteriye ayrı ayrı gönderilmesi zorunlu değil; SKDM Kayıt Sistemi'nin üçüncü ülke operatörleri modülü üzerinden bir kez girilip birden fazla alıcının erişimine açılabiliyor. Bu yolu O3CI portalı yazısında ele aldık.
Takvimin yapısı talebin ritmini belirliyor. 2026 ithalatının beyanı 30 Eylül 2027'de verilecek; doğrulama raporlarının Ocak 2027'den itibaren düzenlenmesi bekleniyor. Yani 2026 verisine ilişkin asıl talep 2027'nin ilk yarısında yoğunlaşacak.
Ancak 2027'den itibaren ikinci bir ritim devreye giriyor: beyan sahipleri her çeyrek sonunda, yıl başından o güne kadar ithal ettikleri ürünlerin emisyonuna karşılık gelen sertifikaların en az %50'sini bulundurmak zorunda. Bu, alıcının yıl içinde de emisyon tahminine ihtiyaç duyması anlamına geliyor.
Pratik sonuç: talep yılda bir kez gelen bir doğrulanmış rapordan ve yıl içinde gelen dönemsel tahmin taleplerinden oluşacak. Bu ikisinin birbirinden ayrılması ve tahmin niteliğindeki verinin açıkça etiketlenmesi gerekir; aksi hâlde nihai doğrulanmış sayıyla arasındaki fark ticari bir sorun doğurur.
SKDM verisi artık alıcının mali yükümlülüğünün matrahı olduğu için, ticari ilişkide yazılı hâle gelmesi gereken başlıklar oluştu.
Hangi veri kalemlerinin, hangi formatta ve hangi tarihe kadar sağlanacağı. Formatın O3CI portalı mı yoksa doğrudan iletim mi olacağı.
Mevzuat doğrulama maliyetini bir tarafa yüklemiyor. Uygulamada doğrulama tesis düzeyinde bir kez yapıldığı ve aynı rapor tüm müşterilere sunulabildiği için üreticinin üstlenmesi yaygın; ancak bunun sözleşmede belirtilmesi gerekir. Tek bir müşteri için yapılan özel doğrulama taleplerinde maliyet paylaşımı ayrıca ele alınmalı.
Ticari hassasiyet taşıyan bilgiler için özet rapor düzenlenebiliyor; doğrulayıcı tam veri setini görürken müşteriye giden içerik özet olabiliyor. Hangi bilginin paylaşılacağı ve paylaşılan bilginin üçüncü taraflara aktarılıp aktarılamayacağı yazılmalı.
Yanlış beyanın yaptırımı ithalatçıya uygulanıyor. Verinin kaynağı üretici olduğunda sorumluluğun nasıl paylaşılacağı, sözleşmede tanımlanmadığında genel hükümlere kalıyor. Sorumluluğun doğrulanmış veriyle sınırlandırılması, üretici açısından makul bir başlangıç noktası.
Alıcının Yetkilendirilmiş SKDM Beyan Sahibi statüsüne sahip olduğunun veya başvurusunu yaptığının beyanı. Statü yoksa sevkiyat gümrükte kalıyor ve teslim şekli DDP ise risk ihracatçıya dönüyor.
Ücretsiz tahsisat faktörü her yıl düştüğü için SKDM maliyeti çok yıllı sözleşmelerde artan bir kalem. Fiyat revizyon mekanizmasının bu değişkeni içerip içermeyeceği baştan netleşmeli.
SKDM veri talebi çoğu üretici tarafından idari bir yük olarak görülüyor. Oysa talebin yapısı, düşük emisyonlu üreticiler için bir ayrıştırma imkânı yaratıyor.
Alıcı iki teklifi karşılaştırırken, SKDM maliyeti doğrudan hesabına giriyor. Emisyon yoğunluğu düşük ve bunu doğrulanmış veriyle gösterebilen tedarikçi, alıcının toplam maliyetini düşürüyor. Veri sunmayan tedarikçi ise ülke varsayılan değeri ve sapma marjıyla temsil ediliyor — yani kendi iyi performansı görünmüyor.
Bu nedenle veri hazırlığı, uyum işi olduğu kadar ticari bir konumlanma işi. Farkın büyüklüğünü varsayılan değer mi gerçek veri mi yazısında sayısallaştırdık.
Muhtemelen yıllık 50 tonluk muafiyet eşiğinin altında kalıyor. Bu müşteriler tüm SKDM yükümlülüklerinden muaf.
Aynı tesis ve aynı dönem için sayının aynı olması gerekir. Farklı sayılar, doğrulama ve denetim aşamasında ciddi soru işareti doğurur.
Emisyon verisinin kaynağı üretim tesisidir; aradaki ticaret şirketi bu veriyi üretemez veya devredemez.
Zorunlu değilsiniz; alıcı varsayılan değerlerle beyan verebilir. Ancak bu, alıcının maliyetini artırdığı için fiyat müzakeresine ve tedarikçi tercihine yansır.
AB'li alıcı taleplerinin karşılanabilir hâle getirilmesi ve emisyon verisinin doğrulanmış biçimde hazırlanması konularında SKDM/CBAM muhasebesi ve raporlaması hizmetimiz kapsamında çalışıyoruz. Sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.
