GRI Standartları Nasıl Yapılandırılır? (Evrensel, Sektörel, Konu Bazlı)

Bu yapı, 2016'daki büyük revizyonla modüler hale getirilmiştir; amaç, her kuruluşun kendi büyüklüğüne, sektörüne ve önemli konularına göre ilgili standartları seçip uygulayabilmesidir. Aşağıda üç katmanı ayrı ayrı ele alıyoruz.

Evrensel Standartlar neyi kapsar?

Evrensel Standartlar, raporlama yapan her kuruluş için zorunlu başlangıç noktasıdır. Üç standarttan oluşur:

• GRI 1 (Foundation / Temel İlkeler): Raporlamanın temel ilkelerini, GRI standartlarının nasıl kullanılacağını ve doğruluk, denge, açıklık, karşılaştırılabilirlik gibi raporlama kalitesi kriterlerini tanımlar.
• GRI 2 (Genel Açıklamalar): Kuruluşun profili, yönetişim yapısı, stratejisi, paydaş katılımı ve raporlama uygulamaları hakkında açıklamaları içerir. Yönetim kurulunun sürdürülebilirlik konularındaki rolü de bu standart altında raporlanır.
• GRI 3 (Önemli Konular / Material Topics): Kuruluşun hangi konularda rapor vereceğini belirleyen önemlilik analizi sürecini tanımlar. GRI 3, raporun içeriğini şekillendiren en kritik standarttır; bu sürecin detaylarını GRI önemlilik analizi nasıl yapılır yazımızda inceleyebilirsiniz.

Sektörel Standartlar hangi sektörleri kapsıyor?

Sektörel Standartlar, belirli sektörlerin en yüksek etkiye sahip olduğu alanları önceden tanımlayarak raporlama sürecini kolaylaştırır. Şu anda yürürlükte olan sektörel standartlar şunlardır: GRI 11 (Petrol ve Gaz), GRI 12 (Kömür), GRI 13 (Tarım, Su Ürünleri Yetiştiriciliği ve Balıkçılık) ve GRI 14 (Madencilik). Bankacılık, sigorta ve sermaye piyasaları için sektörel standartlar geliştirme aşamasındadır; tekstil, hazır giyim ve ayakkabı sektörü için de yeni bir standart üzerinde çalışılmaktadır. GRI, en yüksek etkili sektörlerden başlayarak toplam 40 sektör için standart geliştirmeyi hedeflemektedir.

Sektörünüzün bu kapsamda yer alıp almadığını ve 2026'da beklenen gelişmeleri GRI sektörel standartları kapsamınıza giriyor mu başlıklı yazımızda ele aldık.

Konu Standartları ne işe yarar?

Konu Standartları, belirli çevresel, sosyal veya ekonomik başlıkları detaylı biçimde düzenler: enerji tüketimi, su kullanımı, atık yönetimi, biyoçeşitlilik, çalışma koşulları, insan hakları, yolsuzlukla mücadele gibi. Bir kuruluş, önemlilik analizi sonucunda kendisi için önemli bulduğu konu standartlarını seçerek raporuna dahil eder — tüm konu standartlarını uygulamak zorunda değildir.

2025-2026 döneminde konu standartlarında önemli bir güncelleme yaşanmaktadır: GRI 101 (Biyoçeşitlilik, 2024 revizyonu), GRI 102 (İklim Değişikliği, 2025) ve GRI 103 (Enerji, 2025) yürürlüğe girmiş veya girme aşamasındadır. Bu standartlar, eski numaralandırılmış konu standartlarının (örneğin eski GRI 305 Emisyonlar, GRI 302 Enerji, GRI 304 Biyoçeşitlilik) yerini almaktadır. Raporlama takviminizi buna göre planlamanız ve yürürlük tarihlerini GRI'nin resmi kaynaklarından teyit etmeniz önerilir.

Bir kuruluş hangi standartları seçmeli?

Bir kuruluşun raporlama kapsamını belirlerken izlediği mantık şöyledir: önce Evrensel Standartlar zorunlu olarak uygulanır, ardından kuruluşun faaliyet gösterdiği sektöre ilişkin sektörel standart varsa o kullanılır, son olarak önemlilik analizi sonucunda öne çıkan konular için ilgili konu standartları seçilir. Bu üçlü yapı, raporun hem kapsamlı hem de kuruluşa özgü olmasını sağlar.

Semtrio Notu: Semtrio, 2020'den bu yana GRI Topluluk Üyesi olarak standart güncellemelerini yakından izler. Evrensel, sektörel ve konu standartlarının hangi kombinasyonda uygulanacağına karar verme sürecinde kuruluşlara doğrudan danışmanlık sağlıyoruz.

GRI standartları nerede yayınlanır?

GRI standartlarının güncel metinlerine GRI'nin resmi web sitesi üzerinden ücretsiz erişilebilir. Standartlar düzenli olarak revize edildiği için, raporlama öncesinde her zaman en güncel sürümün kontrol edilmesi önerilir.

GRI standartlarının raporunuza nasıl yansıtılacağını ve içerik indeksinin nasıl hazırlanacağını GRI içerik indeksi hazırlama rehberi yazımızda adım adım anlattık.

Sıkça sorulan sorular

GRI standartları kaç katmandan oluşur?

Üç katmandan oluşur: tüm kuruluşlara uygulanan Evrensel Standartlar, belirli sektörlere özgü Sektörel Standartlar ve tekil başlıkları düzenleyen Konu Standartları.

Evrensel Standartlar hangileridir?

GRI 1 (Foundation), GRI 2 (Genel Açıklamalar) ve GRI 3 (Önemli Konular) olmak üzere üç standarttan oluşur.

Hangi sektörler için GRI sektörel standardı var?

Şu anda petrol ve gaz, kömür, tarım/su ürünleri/balıkçılık ve madencilik sektörleri için sektörel standart yürürlüktedir; bankacılık ve tekstil gibi sektörler için çalışmalar sürmektedir.

Bir kuruluş tüm konu standartlarını uygulamak zorunda mı?

Hayır. Kuruluş, önemlilik analizi sonucunda kendisi için önemli bulduğu konu standartlarını seçerek raporuna dahil eder.

GRI 101, 102, 103 nedir?

Bunlar, sırasıyla biyoçeşitlilik, iklim değişikliği ve enerji konularını düzenleyen güncellenmiş konu standartlarıdır; eski numaralandırılmış konu standartlarının (ör. eski GRI 305, 302, 304) yerini almaktadır.

Raporlama sürecinizin tamamını uçtan uca yönetmek isterseniz sürdürülebilirlik raporlaması hizmetimize göz atabilirsiniz.