GRI Uyumlu Sürdürülebilirlik Raporu Nedir, Neden Zorunlu Değil Ama Tercih Ediliyor?

Türkiye'de sürdürülebilirlik raporlaması için zorunlu çerçeve TSRS'dir; Avrupa Birliği'nde ise CSRD kapsamında ESRS zorunludur. GRI bu ikisinden farklı bir kategoridedir: hiçbir düzenleyici kurum GRI'ye göre rapor hazırlanmasını şart koşmaz. Peki, madem zorunlu değil, şirketler neden yıllarca GRI raporu hazırlamaya devam ediyor?

GRI'nin gönüllü olması ne anlama geliyor?

Gönüllülük burada "isteğe bağlı, önemsiz" anlamına gelmez. GRI'nin gönüllü olması, bir kuruluşun kendi iradesiyle şeffaflık standardını yükseltmeyi seçtiği anlamına gelir. Kamu Gözetimi Kurumu'nun TSRS'de belirlediği zorunlu asgari eşiklerin ötesinde, GRI raporu hazırlayan bir şirket, paydaşlarına "yasal asgariyi değil, uluslararası en iyi uygulamayı esas alıyoruz" mesajını verir.

Şirketler GRI'yi neden tercih ediyor?

Birkaç somut gerekçe öne çıkar:

Yatırımcı ve finansman ilişkileri. Kurumsal yatırımcılar, sürdürülebilir finans fonları ve bazı bankalar, kredi ve yatırım değerlendirmelerinde GRI uyumlu raporları referans alır. GRI raporu, uluslararası kıyaslanabilirlik sağladığı için yabancı yatırımcı ilişkilerinde tercih sebebidir.

Tedarik zinciri talepleri. Büyük çok uluslu şirketler, tedarikçilerinden sürdürülebilirlik performansını GRI formatında raporlamalarını isteyebilir. Bu, özellikle ihracat yapan Türk şirketleri için önemli bir motivasyondur.

Paydaş kapsamının genişliği. TSRS ve ESRS, öncelikle yatırımcıya ve finansal risklere odaklanır. GRI ise çalışan, yerel topluluk, sivil toplum kuruluşu ve düzenleyici dahil tüm paydaş gruplarına hitap eder. Bu geniş kapsam, kurumsal itibar yönetimi açısından değer taşır.

Kıyaslanabilirlik. GRI, dünyada en yaygın kullanılan çerçeve olduğu için, bir şirketin raporu sektördeki rakipleriyle doğrudan karşılaştırılabilir hale gelir.

GRI raporu ile zorunlu raporlar arasındaki ilişki nedir?

Çoğu büyük Türk şirketi tek bir çerçeveyle yetinmez. TSRS ile yasal yükümlülüğünü karşılarken, GRI ile paydaş şeffaflığını genişletir. Bu iki çerçevenin nasıl bir arada kullanıldığını GRI ile TSRS arasındaki fark yazımızda detaylı olarak ele aldık. Avrupa'da faaliyet gösteren veya AB tedarik zincirinde yer alan şirketler için ise ESRS ile GRI'nin karşılaştırması ayrı bir önem taşır; bu konuyu GRI ile ESRS/CSRD karşılaştırması yazımızda işledik.

GRI uyumlu rapor hazırlamak ne gerektirir?

GRI uyumlu bir rapor hazırlamak için kuruluşun önce bir önemlilik analizi yürütmesi, ardından Evrensel Standartlar ile seçtiği konu standartlarına göre açıklamaları toplaması ve son olarak bir içerik indeksi hazırlaması gerekir. Bu süreç, GRI'nin belirlediği "uyumlu olarak raporlama" (reporting in accordance with the GRI Standards) seçeneğini karşılamak için belirli asgari gereklilikleri yerine getirmeyi gerektirir; alternatif olarak kuruluşlar, tüm gereklilikleri karşılamadan sadece belirli GRI standartlarına referans vererek de raporlama yapabilir ("with reference to" seçeneği).

Semtrio Notu: Semtrio, 2020 yılından bu yana GRI Topluluk Üyesi'dir. Kuruluşların "uyumlu raporlama" ile "referans alarak raporlama" seçenekleri arasında hangisinin kendi hedeflerine uygun olduğuna karar vermelerinde danışmanlık sağlıyoruz.

GRI raporu hazırlamamak bir risk mi?

GRI raporu hazırlamamak doğrudan bir yasal yaptırıma yol açmaz. Ancak rekabetçi sektörlerde, yatırımcı taleplerinde veya tedarik zinciri şartlarında GRI uyumlu rapor sunan rakiplerin karşısında, rapor hazırlamayan şirketler bilgi asimetrisi ve güven açığıyla karşılaşabilir. Bu nedenle GRI, "zorunlu olmayan ama stratejik olarak önemli" bir raporlama kategorisi olarak değerlendirilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

GRI uyumlu rapor hazırlamak yasal bir zorunluluk mu?

Hayır. GRI hiçbir ülkede yasal zorunluluk taşımaz; şirketler bunu gönüllü olarak tercih eder.

Şirketler neden gönüllü olarak GRI raporu hazırlar?

Yatırımcı güveni, tedarik zinciri talepleri, uluslararası kıyaslanabilirlik ve geniş paydaş kapsamı gibi stratejik nedenlerle tercih edilir.

GRI ile TSRS aynı anda hazırlanabilir mi?

Evet, çoğu büyük şirket TSRS ile yasal yükümlülüğünü karşılarken GRI ile paydaş şeffaflığını genişletir.

"Uyumlu raporlama" ile "referans alarak raporlama" arasındaki fark nedir?

Uyumlu raporlama, GRI'nin belirlediği tüm asgari gereklilikleri karşılamayı gerektirirken, referans alarak raporlamada kuruluş sadece ilgili bulduğu standartlara atıfta bulunur.

GRI raporu hazırlamamanın bir yaptırımı var mı?

Doğrudan bir yasal yaptırım yoktur, ancak rekabet ve yatırımcı ilişkileri açısından dezavantaj oluşturabilir.

Kuruluşunuz için GRI uyumlu raporlamanın doğru zamanlama ve kapsamda planlanması konusunda destek almak isterseniz, sürdürülebilirlik raporlaması hizmetimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.