Responsible® Genelgesi Değişti: 10 Ağustos 2026 ile Gelen Yenilikler

Faz 1'de Firma Seçimi Artık Ön Onaya Tabi

En doğrudan sonuç doğuran değişiklik bu. Mevcut durum analizi ve sürdürülebilirlik yol haritası çalışması artık Bakanlığın ön onayına tabi. İşleyiş şöyle kuruldu:

• Şirket, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş Responsible® Programı danışmanlık firmalarından üç adet teklif alıyor.
• Bu teklifler, genelge ekindeki Ön Onay Teklif Formu ile birlikte DYS üzerinden Bakanlığa sunuluyor.
• Bakanlık gerekli gördüğü durumlarda, şirketin birinci sırada tercih ettiği teklif dışındaki tekliflerden birini uygun görebiliyor.
• Ön onay başvurusunun onaylanmasını müteakip şirket, bir ay içinde danışmanlık firmasına ödeme yapıyor.
• Ödemeyi izleyen bir ay içinde Faz 1 çalışması başlıyor.

Bu düzenleme, programın ilk yıllarındaki Bakanlık eşleştirmesine dayalı yapının yerini alıyor. Şirket açısından anlamı, danışmanlık firmasının artık kendi değerlendirmesiyle seçilen bir taraf olması; teklif karşılaştırmasının fiyat kadar program deneyimi, teslimat sistemi ve yol haritasını uygulama kapasitesi üzerinden yapılması gerekiyor.

Faz 1 Bedelleri KOBİ Tanımına Bağlandı

Faz 1 hizmet bedeli tavanları korunmakla birlikte, şirket ölçeğinin belirlenme yöntemi değişti. Yeni metinde tutarlar, 25 Mayıs 2023 tarihli ve 32201 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği'nin "KOBİ'lerin sınıflandırılması" başlıklı 5 inci maddesi çerçevesinde belirleniyor:

• Mikro ve küçük işletmeler için 500.000 TL
• Orta büyüklükteki işletmeler için 1.000.000 TL
• Bu tanımlara girmeyen büyük işletmeler için 1.500.000 TL

Önceki metinde ölçek, çalışan sayısı ile yıllık satış hasılatı veya mali bilanço büyüklüğü doğrudan genelge içinde tanımlanarak belirleniyordu. Yeni düzenleme, sınıflandırmayı yürürlükteki KOBİ mevzuatına bağlayarak tanım tartışmalarını ortadan kaldırıyor.

Ayrıca geçici madde ile 1 Ocak 2025 – 31 Aralık 2027 tarihleri arasında programa alınan şirketler için Faz 1 tavan hizmet bedelinin güncellenmesine ilişkin hüküm uygulanmıyor.

İhracat Eşiği Hesabı Genişledi

Programa başvuru için aranan, cari yıldan önceki son üç takvim yılında toplam 300.000 ABD Doları ve üzeri ihracat koşulu değişmedi. Değişen, bu tutarın nasıl hesaplandığı.

Yeni metne göre ihracat tutarı hesaplanırken başvuru yapan şirketin; organik bağ bulunan şirket, grup şirketi, sektörel dış ticaret şirketi ya da dış ticaret sermaye şirketi aracılığıyla yaptığı ihracat ile ihraç kayıtlı satışları da dikkate alınıyor. Önceki metinde ihraç kayıtlı satışlar hesap dışında tutuluyordu. Bu, aracı üzerinden ihracat yapan üreticiler için eşiğe ulaşma imkânını genişleten bir değişiklik.

Faz 2 ve Faz 3'te Kapsam ve Sıra Esnekliği

Uygulama danışmanlığı kapsamı yeniden yazıldı. Faz 2 kapsamında artık üç kalem sayılıyor: sürdürülebilirlik danışmanlığı giderleri (teknik ve/veya finansal fizibilite danışmanlığı ile kontrol, doğrulama ve raporlama faaliyet ve harcamaları dâhil), bilişim danışmanlığı giderleri ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından onaylanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitim programlarına katılım bedeli.

Faz 3 tarafında ise kapsam belirgin şekilde genişledi. Yol haritasında yer alması kaydıyla, danışmanlık hizmeti alınmadan gerçekleştirilen projeler ile yol haritası kapsamı dışında yürütülen projelerin izlenmesi ve doğrulanması aşamasına ilişkin olarak da Faz 3 desteğinden yararlanılabiliyor.

Sıra zorunluluğu da kalktı. Yeni hükümlere göre şirketler, Faz 2 kapsamındaki projelerinden önce ya da eş zamanlı olarak Faz 3 kapsamındaki projeleri hayata geçirebiliyor ve destek başvurusunda bulunabiliyor. Projelerin yol haritasındaki takvim ve öncelik sırasına bağlı kalmaksızın gerçekleştirilmesi de mümkün.

Uygulamada sık karşılaşılan bir soruna da çözüm getirildi: bir projenin doğası gereği hem Faz 2 hem Faz 3 niteliği taşıması hâlinde DYS'de alt destek türünün ikisinden biri seçilebiliyor; alt destek türünün yanlış seçilerek yapılan başvurular ise altı aylık başvuru süresini kesiyor ve şirket süresi içinde başvuru yapmış kabul ediliyor.

Responsible® Marka Kullanımı Ayrıntılı Kurallara Bağlandı

Değişikliğin hacim olarak en büyük bölümü marka kullanımına ilişkin. Önceki metinde marka kullanımı iki maddeyle düzenlenmişken, yeni metinde sekiz yeni fıkra eklendi. Öne çıkan başlıklar şöyle:

• Marka, destek kapsamındaki şirketin unvanıyla birlikte kurumsal materyallerde ve/veya şirkete tescilli markayla birlikte kullanılabiliyor. Birlikte kullanılacak tescilli markanın, Faz 1 çalışmasında incelenen alt sektörde kullanılması gerekiyor.
• Kullanım alanları dokuz başlıkta sayıldı: kurumsal kimlik ve basılı materyaller; dijital mecralar ve internet siteleri; ürün, ambalaj ve etiketler; reklam ve pazarlama faaliyetleri; resmî ve ticari ilişkiler; insan kaynakları ve işveren markası; tedarik zinciri ve B2B ticari ilişkiler; kurumsal sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlik faaliyetleri; dijital reklam hedeflemeleri.
• Grup şirketi ya da aynı holding çatısı altındaki şirket, markayı kendi kurumsal materyallerinde kullanamıyor; ancak marka kullanım hakkı bulunan şirkete tescilli markalı ürünlerde, o markayla birlikte kullanabiliyor.
• Tescilli markanın satış ağına dâhil bayi ya da franchise birimleri, ilgili markalı ürünlerin satışına yönelik ürün ve tamamlayıcı malzemelerde markayı kullanabiliyor.
• Bir üründe kullanılan hammaddeyi üreten şirketin marka kullanım hakkına sahip olması, nihai ürüne marka kullanım imkânı sağlamıyor.
• Marka kullanım hakkı tüzel kişiliğe münhasır; devredilemiyor, kiralanamıyor, alt lisanslamaya konu edilemiyor.
• Nevi değişikliği, birleşme, devralınma veya hisse yapısı değişikliği gibi mülkiyet ve kontrol devri sonucu doğuran hâllerde hak kendiliğinden geçmiyor; devamı Bakanlık onayına tabi. Hisse payı değişikliklerinde 30 iş günü içinde Bakanlığa bilgi verilmesi gerekiyor.
• Marka kullanım hakkı başvurusu uygun bulunmayan şirket, tebligat tarihinden en erken bir yıl sonra yeniden başvurabiliyor.

Ayrıca kullanım izninin verilme anı netleşti: izin, Faz 1 raporunun değerlendirilmesi neticesinde verilebiliyor ve şirketler rapor onayını müteakip, genelge ekindeki başvuru formuyla Bakanlığa müracaat ediyor.

Danışmanlık Firması Kriterleri Sertleşti

Yetkili danışmanlık firmalarına ilişkin kriterlerde iki yönlü bir değişiklik var: eşikler yükseldi ve referans kalemleri güncellendi.

• Son üç yılda en az üç farklı sektörde tamamlanan sürdürülebilirlik projelerine ilişkin referanslarda sözleşme bedeli eşiği, ortalama 600.000 TL'den her bir sözleşme için asgari 1.000.000 TL düzeyine çıkarıldı.
• Raporlama referansları arasına TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) eklendi; GRI ve IIRC ile birlikte kabul ediliyor.
• Danışman ekibi şartı ayrıntılandı: asgari 10 danışmandan oluşan ekip içinde, alanında en az beş yıllık tecrübeye sahip ve en az ikisi mühendislik lisans eğitimini tamamlamış dört danışman bulunması gerekiyor.
• Referans mektuplarının yanında sözleşme, fatura ve ödeme belgesi sunulması zorunlu hâle geldi; aynı proje birden fazla kritere sayılamıyor ve organik bağ ya da iş ortaklığı bulunan firma tarafından verilen hizmete ilişkin referanslar değerlendirmeye alınmıyor.
• Yetkili firmalar her takvim yılı sonunda; Danışman Yetki Değerlendirme Formu, hizmet alan şirketlerin ilettiği geri bildirim anketi ve kriterleri sağlamaya devam ettiğini gösterir yeminli mali müşavir raporu çerçevesinde değerlendiriliyor.
• Yerinde inceleme çalışmasının, asgari beş yıllık tecrübesi bulunan ve en az biri mühendislik lisans eğitimini tamamlamış asgari iki danışman tarafından yapılması esas.

Geçiş hükmü de tanımlandı: yeni kriterlerin, hâlihazırda yetkilendirilmiş firmalarca 1 Ocak 2027 itibarıyla sağlanması zorunlu. Koşulları sağlamadığı tespit edilen firmaların tekliflerine bu tarihten itibaren ön onay verilmiyor; ancak 1 Ocak 2027'den önce başlanan hizmetler tamamlanabiliyor ve Faz 1 raporu onaylanabiliyor.

Şirketler İçin Sonuç Ne?

Değişikliklerin pratik sonucu üç başlıkta toplanıyor. Birincisi, Faz 1'e başlamadan önce üç teklif toplama ve ön onay adımı takvime ekleniyor; bu, sürecin başlangıcını uzatan bir adım. İkincisi, marka kullanımı artık ayrıntılı ve sınırları çizilmiş bir hak; özellikle grup yapılarında ve bayi ağlarında kullanım öncesinde hükümlerin okunması gerekiyor. Üçüncüsü, danışmanlık firmalarının 2027 başında yeniden değerlendirilecek olması, firma seçiminde sürekliliği bir kriter hâline getiriyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Değişiklik öncesinde başlamış süreçler etkileniyor mu?

Genelgenin yürürlüğe girdiği tarihten önce gerçekleştirilen, onaylanan veya harcamasının tamamı ya da bir kısmı yapılan faaliyetlere ilişkin destek başvurularının sonuçlandırılmasında, yürürlükten kaldırılan mevzuatın lehe olan hükümleri uygulanıyor. Bu başvurular ayrıca yeni genelgenin lehe olan hükümlerinden de yararlandırılıyor.

Üç teklifi kim topluyor?

Teklifleri şirket topluyor ve ön onay başvurusunu DYS üzerinden şirket yapıyor. Tercih sıralaması şirkete ait olmakla birlikte Bakanlık, gerekli gördüğü durumlarda birinci tercih dışındaki tekliflerden birini uygun görebiliyor.

Marka kullanım hakkı Faz 3'ten sonra mı veriliyor?

Güncel metinde kullanım izni, Faz 1 raporunun değerlendirilmesi neticesinde verilebiliyor. Şirketler Faz 1 raporunun onayını müteakip marka kullanımı başvurusunda bulunabiliyor.

Yetkili firmaların listesine nereden ulaşılıyor?

Yetkilendirme Bakanlıkça yapılıyor ve yetkilendirilmiş firmalar Bakanlık tarafından ilan ediliyor. Süreç ve başvurular Responsible® Portalı ile Destek Yönetim Sistemi üzerinden yürüyor.