Blog
Yayın: 08 Sep 26Okuma Süresi: 5 dk
Responsible® Programı, resmî adıyla Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği, T.C. Ticaret Bakanlığının ihracatçı şirketlerin yeşil ve dijital dönüşümünü desteklemek amacıyla yürüttüğü destek programıdır. Dayanağı 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar ve bu Karara ilişkin Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteğine İlişkin Genelge'dir. Program, şirketin sürdürülebilirlik alanındaki mevcut durumunun analiz edilmesinden başlayarak, bu analizden çıkan projelerin uygulanması ve sonuçlarının doğrulanmasına kadar uzanan üç fazlı bir yapı kuruyor ve kapsamdaki danışmanlık giderlerinin yüzde 50'sini destekliyor.
Programın çıkış noktası, Avrupa Yeşil Mutabakatı ve buna bağlı düzenlemelerin Türkiye'nin ihracat pazarlarında yarattığı uyum yükü. Ticaret Bakanlığı bu yükü, şirketlerin tek başına üstlenmesi gereken bir maliyet olarak değil, danışmanlık desteğiyle paylaşılan bir dönüşüm süreci olarak konumlandırıyor.
Programın yürütülmesinde Bakanlık dışında iki aktör daha yer alıyor: Türkiye İhracatçılar Meclisi bünyesinde görev yapan Responsible® Sekretaryası ve başvuru sahibi şirketin üyesi olduğu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği. Süreç, Bakanlığın Destek Yönetim Sistemi (DYS) ile Responsible® Portalı üzerinden yürüyor.
Programa, cari yıldan önceki son üç takvim yılında toplam 300.000 ABD Doları ve üzeri ihracat yapan imalatçı ve ihracatçı şirketler başvurabiliyor. Başvuru, portalda yer alan başvuru formu ve genelge ekinde sayılan belgelerle birlikte DYS üzerinden yapılıyor.
İhracat tutarı hesaplanırken yalnızca şirketin doğrudan ihracatına bakılmıyor. 10 Ağustos 2026 tarihli değişiklikle birlikte hesaba; organik bağ bulunan şirket, grup şirketi, sektörel dış ticaret şirketi ya da dış ticaret sermaye şirketi aracılığıyla yapılan ihracat ile ihraç kayıtlı satışlar da dâhil ediliyor. Bu, önceki düzenlemeye göre eşiğe ulaşma imkânını genişleten bir değişiklik.
Bakanlık başvuruları değerlendirirken beş başlığı dikkate alıyor: şirketin sürdürülebilirlik vizyonu ve stratejisi, ihracat vizyonu ve kültürü, üst yönetimin projeyi sahiplenme düzeyi, proje ekibinin niteliği ve sürdürülebilirlik stratejisinin şirketin mali yapısına uygunluğu. Değerlendirme sonucu şirkete DYS üzerinden bildiriliyor; destek kapsamına alınması uygun bulunmayan şirketler, ret kararının tebliğinden altı ay sonra yeniden başvurabiliyor.
Program, birbirini takip eden üç aşamadan oluşuyor ve önceki faza ait rapor Bakanlıkça onaylanmadan sonraki fazın desteklerinden yararlanılamıyor.
Yol haritasındaki projelerin tamamı için Faz 2 hizmeti alınması zorunlu değil; aynı şekilde Faz 2 raporu oluşturulan projelerin tamamı için Faz 3 hizmeti alınması da zorunlu değil. Program, şirketin kendi önceliklerine göre ilerlemesine alan bırakıyor.
Kapsamdaki danışmanlık giderleri yüzde 50 oranında destekleniyor. Desteğin başlangıç tarihi, Bakanlık tarafından destek kapsamına alınmaya dair verilen onayın DYS üzerinden şirkete iletildiği tarih; şirketlerin bu tarihten itibaren beş yıllık destek süresi içinde düzenlenen faaliyet, sözleşme, fatura ve ödeme belgeleri destekleniyor.
Toplam destek üst limiti her takvim yılı başında güncelleniyor. 5973 sayılı Karar'da 10.000.000 TL olarak belirlenen üst limit, güncellemelerle birlikte 2025 yılı için 13.645.000 TL, 2026 yılı için 17.640.256 TL olarak uygulanıyor. Güncelleme, tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksinin ortalaması esas alınarak yapılıyor.
Faz 1 çalışmasının hizmet bedeli ise şirket ölçeğine göre tavanlandı. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği'ndeki sınıflandırma çerçevesinde mikro ve küçük işletmeler için 500.000 TL, orta büyüklükteki işletmeler için 1.000.000 TL, bu tanımlara girmeyen büyük işletmeler için 1.500.000 TL. Bu tutarların yüzde 50'si destek kapsamında.
Programın danışmanlık desteği dışındaki ikinci çıktısı, Responsible® markasının kullanım hakkı. Marka, Bakanlık adına tescil edilerek koruma altına alınmış; vizyon, çevre, sosyal ve yönetişim temelli sürdürülebilirlik kriterlerine göre belirli bir seviyenin üzerinde olduğu tespit edilen şirketlere kullanım izni veriliyor.
Kullanım izni, Faz 1 raporunun değerlendirilmesi neticesinde verilebiliyor ve şirketler markayı, Bakanlığın onay tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanabiliyor. İzin yalnızca destek kapsamındaki şirketlere veriliyor; markanın Bakanlık izni dışında kullanıldığının tespiti hâlinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında hukuki işlem başlatılıyor.
Destek ödemesi için harcamaların belgelenmesi ve süresinde başvurulması gerekiyor. Temel kurallar şöyle:
Destek kapsamına alınan şirketle aynı holding çatısı altında bulunan şirketlere, bağlı bulunduğu holding şirketine ve organik bağı bulunan şirketlere harcama yetkisi verilebiliyor. Ancak Faz 1 danışmanlık desteğinden yalnızca destek kapsamındaki şirketin kendisi yararlanabiliyor.
Faz 1 çalışması yalnızca Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş Responsible® Programı danışmanlık firmalarınca yapılabiliyor ve alt yüklenici kullanımı yasak. Güncel işleyişte şirket, yetkili firmalardan aldığı üç teklifle birlikte Bakanlığa ön onay başvurusu yapıyor; çalışma, ön onay verilen firma tarafından gerçekleştiriliyor.
Destek kapsamına alınmasını müteakip Faz 1 aşamasına geçmeyen veya geçmeyeceğini Bakanlığa bildiren şirketler destek kapsamından re'sen çıkarılıyor. Bu şirketler, kapsamdan çıkarıldığının DYS üzerinden tebliğ edildiği tarihten altı ay sonra yeniden başvurabiliyor.
Faz 2 desteği yol haritasında yer alan projelerle sınırlı. Faz 3 tarafında ise 10 Ağustos 2026 değişikliğiyle esneklik getirildi: yol haritasında yer alması kaydıyla danışmanlık hizmeti almadan gerçekleştirilen projeler ile yol haritası kapsamı dışında yürütülen projelerin izlenmesi ve doğrulanması aşamasına ilişkin olarak Faz 3 desteğinden yararlanılabiliyor.
Program 2024 yılında uygulamaya alındı. Kamuoyuna yansıyan verilere göre 2026 yılının ilk çeyreği itibarıyla programa dâhil olan şirket sayısı 145'e ulaştı. Güncel sayı ve yetkilendirilmiş danışmanlık firmaları listesi için Bakanlığın duyuruları esas alınmalı.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.
