Blog
Yayın: 17 Sep 26Okuma Süresi: 5 dk
SKDM'ye ilişkin ilk ve en temel soru, ihracat kalemlerinin kapsamda olup olmadığıdır. Bu sorunun cevabı ürünün ticari adında, sektöründe veya karbon yoğunluğunda değil, gümrük beyannamesindeki Kombine Nomanklatür kodundadır. Aynı ürün ailesinin bir kodu kapsamdayken bir diğeri kapsam dışı kalabildiği için, kapsam tespitinin sektör düzeyinde değil kalem düzeyinde yapılması gerekir.
SKDM Tüzüğü, kapsamı bir ürün tanımı veya sektör tarifi üzerinden kurmaz. Tüzüğün EK I listesinde tek tek sayılmış Kombine Nomanklatür (CN) kodları kapsamı oluşturur. Bu teknik tercihin iki pratik sonucu vardır.
Birincisi, kapsam tespiti tartışmaya kapalıdır: bir kalemin kodu listedeyse kapsamdadır, değilse değildir. İkincisi ve daha zahmetlisi, aynı üretim hattından çıkan iki ürün farklı muameleye tabi olabilir. Karbon yoğunluğu yüksek olduğu hâlde kapsam dışı kalan kalemler de, karbon yoğunluğu düşük olduğu hâlde kapsama giren kalemler de vardır. Bu nedenle "biz çelik sektöründeyiz, o hâlde tüm ihracatımız kapsamda" biçimindeki bir varsayım, hem gereksiz veri toplama yüküne hem de eksik hazırlığa yol açar.
Kapsam tespitinin doğru başlangıç noktası, ihracat kalemlerinizin gümrük beyannamelerindeki kodların bir dönem için çıkarılması ve bu listenin EK I ile karşılaştırılmasıdır. Uygulamada en sık rastlanan hata, ürün kataloğundan yola çıkılması ve fiilen ihraç edilmeyen kalemler için hazırlık yapılmasıdır.
Kapsamın çekirdeği CN 2523 başlığıdır: çimento klinkeri, beyaz portland çimentosu, diğer portland çimentoları, aluminli çimento ve diğer hidrolik çimentolar. Ayrıca kalsine edilmiş kaolin türü killer listede yer alır. Çimento sektöründe hesabın fonksiyonel birimi bakımından kritik nokta, klinkerin ayrı bir öncül ürün olarak ele alınmasıdır; çimentonun gömülü emisyonu, içerdiği klinkerin emisyonu üzerinden kurulur.
En geniş ve en karmaşık kapsam bu sektördedir. Liste, CN 72 ve 73 fasıllarının önemli bir bölümünü içerir: ham demir ve aynalı demir, ferro-alaşımların bir kısmı, demir cevherinin doğrudan indirgenmesiyle elde edilen ürünler, yarı mamuller, yassı hadde mamulleri, çubuk ve profiller, teller, boru ve içi boş profiller ile inşaat aksamı, depo ve tanklar, örgülü tel, vida ve civata gibi bir dizi işlenmiş eşya.
Dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır. Hurda kapsam dışıdır — bu, ark ocaklı üretim yapan Türk çelik sektörü için doğrudan anlam taşır, çünkü hurda girdisinin kendisi bir emisyon yükü taşımaz. Ferro-alaşımların tamamı da kapsamda değildir; bir bölümü listede yer alırken bir bölümü dışarıda kalır.
İşlenmemiş alüminyum (CN 7601) başta olmak üzere çubuk ve profiller, teller, saclar ve levhalar, folyolar, borular ile belirli alüminyum eşya listededir. Alüminyumda kritik konu kapsamın genişliğinden çok dolaylı emisyonlardır: birincil alüminyum üretiminin emisyon profili elektrik tüketimine hâkim biçimde bağlıdır ve alüminyum, dolaylı emisyonların hesaba katıldığı sektörler arasında değildir — ancak bu durumun 2027 sonundaki gözden geçirmede değişmesi öneriliyor.
Nitrik asit ve sülfonitrik asitler (CN 2808), amonyak (CN 2814), potasyum nitrat, azotlu gübreler (CN 3102) ve iki ya da üç besin elementi içeren kompoze gübreler (CN 3105) kapsamdadır. Gübrede fonksiyonel birim nitrat içeriği üzerinden kurulur ve sektör, varsayılan değerlere eklenen sapma marjı bakımından ayrıcalıklıdır: diğer sektörlerde 2026 için %10 olan marj, gübrede %1 olarak sabitlenmiştir.
Elektrik CN 2716, hidrojen CN 2804 10 00 kodu ile kapsamdadır. Bu iki kalem, 50 tonluk kümülatif muafiyet eşiğinin uygulanmadığı istisnaları oluşturur; miktarı ne olursa olsun kapsamdadırlar.
Kapsam tespiti tamamlandıktan sonraki adım, kapsamdaki kalemler için gömülü emisyon hesabının kurulmasıdır; bu hesabın sistem sınırlarını ve ürüne atfetme kurallarını gömülü emisyon hesaplama yazısında ele aldık. Mekanizmanın genel işleyişi için SKDM nedir yazısına, kapsamın 2028'de nasıl genişleyeceği için downstream genişleme yazısına bakabilirsiniz.
Bugünkü kapsam açısından evet. Ancak demir-çelik veya alüminyum girdisi yoğun bir ürün üretiyorsanız, 2028 için önerilen 180 ürünlük liste kontrol edilmelidir.
Kapsam tespiti her kod için ayrı yapılır. Gömülü emisyon hesabında ise fonksiyonel birim aynı CN kodu altında üretilen ürünlerin ton cinsinden miktarıdır; yani hesap kod bazında kurulur.
SKDM yalnızca AB'ye serbest dolaşıma giriş yapan ürünler için işler. Ancak AB dışı alıcınız ürünü işleyip AB'ye satıyorsa, emisyon verisi talebi tedarik zinciri boyunca size ulaşabilir.
Kod eşleştirmesi gümrük tarafında yapılabilir. Ancak öncül tespiti, sistem sınırları ve fonksiyonel birim kararları üretim sürecinin bilgisini gerektirir; bu iki çalışmanın birlikte yürütülmesi gerekir.
İhracat kalemlerinin kapsam tespiti ve kapsamdaki ürünler için gömülü emisyon hesabının kurulması konularında SKDM/CBAM muhasebesi ve raporlaması hizmetimiz kapsamında çalışıyoruz. Sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.
