Blog
Yayın: 08 Sep 26Okuma Süresi: 4 dk
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdiğinde pilot uygulamanın kapsamı, süresi ve esasları açık bırakılmış; bu başlıklar Karbon Piyasası Kuruluna devredilmişti. İklim Değişikliği Başkanlığının 3 Eylül 2026 tarihli duyurusuyla kamuoyuna açıklanan KPK/2026/1 sayılı Kurul kararı, bu belirsizliğin önemli bir bölümünü kapattı. Şirketler açısından tablo artık şu: pilot dönem iki yıl sürüyor, beş sektörü kapsıyor ve ücretsiz tahsisat oranı yüzde 100 olarak belirlendi.
Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesi, pilot uygulama döneminin kapsamını, süresini ve usul ve esaslarını Karbon Piyasası Kuruluna bırakmıştı. Kurulun ilk toplantısından çıkan KPK/2026/1 sayılı kararla açıklanan çerçeve şu şekilde:
Bu çerçeve, Yönetmeliğin kendi takvimiyle birlikte okunduğunda önümüzdeki bir yılı büyük ölçüde belirliyor. Pilot uygulama dönemi kapsamındaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde elektronik ortamda Başkanlığa sunması gerekiyor; süre uzatılmadığı takdirde bu tarih 27 Ekim 2026'ya denk geliyor. Planın izleme planından farkını İzleme Planı mı, İzleme Metodolojisi Planı mı? yazısında karşılaştırıyoruz. Başkanlık gerekli görmesi hâlinde bu süreyi altı aya kadar uzatabiliyor. Yıllık sera gazı emisyon raporlaması ise her yıl 30 Nisan'da.
Bu, kararın en çok yanlış okunan kısmı. Yüzde 100, tesisin emisyonunun tamamının ücretsiz karşılanacağı anlamına gelmiyor; ücretsiz tahsisat formülündeki oran parametresinin pilot dönemde 1 olarak uygulanacağı anlamına geliyor.
Yönetmeliğin 13 üncü maddesindeki hesap şu şekilde kuruluyor: ücretsiz tahsisat miktarı, alt tesis özelinde kıyas değeri ile ücretsiz tahsisat oranının ve sektörel faaliyet katsayısının, alt tesisin faaliyet seviyesiyle çarpımına eşit. Yani belirleyici olan tesisin gerçekleşen emisyonu değil, tesisin üretim seviyesi ile ilan edilecek kıyas değeri. Emisyon yoğunluğu kıyas değerinin üzerinde kalan bir tesis, ücretsiz tahsisat oranı yüzde 100 olsa dahi tahsisat açığıyla karşılaşır. Kıyas değerinin altında kalan tesis ise fazla tahsisat pozisyonuna geçer.
Pilot dönemin asıl işlevi de burada görünüyor: 2026'da kurulan izleme ve doğrulama düzeni, 2027 karbon fiyatının ve tahsisat hesabının veri temelini oluşturuyor. Bu yılın verisi yanlış kurulursa, hata bir sonraki yılın mali sonucuna taşınıyor.
Pilot dönemin beş sektörle sınırlanması, diğer EK-1 faaliyetlerinin yükümlülüksüz olduğu anlamına gelmiyor. Yönetmelik, EK-1'de yer alan faaliyetleri yürüten tüm işletmeler için izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğünü tanımlıyor; ETS piyasasının kapsamı ise Kategori B ve C tesislerle çiziliyor. Tesisinizin hangi kategoriye girdiğini kategori tespiti rehberinden kontrol edebilirsiniz.
Pilot uygulama döneminde İzleme Metodolojisi Planı sunmamış olan ETS kapsamındaki işletmeler için de bir takvim var: bu işletmelerin ilk planları, birinci uygulama döneminin başlayacağı yıldan önceki takvim yılının sonuna kadar Başkanlığa sunuluyor. Bu süre de altı aya kadar uzatılabiliyor.
Ayrıca birinci uygulama döneminin iki alt dönem şeklinde uygulanacağı ve birinci alt döneme ilişkin yıllık kıyas değerlerinin, alt tesislere ilişkin doğrulama raporları teslim edildikten sonra Ulusal Tahsisat Planında ilan edileceği Yönetmeliğin geçici 4 üncü maddesinde düzenlendi.
Pilot kapsamındaki bir tesis için sıralama net:
Kıyas değerleri, sektörel faaliyet katsayıları ve fiyat aralıkları gibi parametreler hâlâ ilan edilmedi. Ancak yukarıdaki adımların hiçbiri bu parametrelere bağlı değil; bugün başlatılmadığında ilerideki her adım geciktiriyor.
Yönetmeliğin 35 inci maddesindeki idari yaptırım cetveli, doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresi içinde sunmayan tesisler için kategori bazında kademeli ceza öngörüyor ve ETS kapsamındaki işletmeler için bu cezalar iki kat uygulanıyor. Raporlama yükümlülüğü pilot dönemde de yürürlükte; dolayısıyla raporlamaya ilişkin yaptırım riski pilot dönemde de mevcut.
Kurul kararına ilişkin duyurulara göre 2026 raporlama yılı olarak konumlandırıldı, fiyat mekanizması 2027 sistem yılıyla devreye giriyor. Tahsisat teslim takvimi Yönetmelikte yükümlülük yılının Kasım ayı son iş günü olarak tanımlı. Şirketlerin kendi tesisleri için teslim yılını, Kurul kararının tam metni üzerinden teyit etmesini öneriyoruz.
Kamuoyuna yansıyan değerlendirmelere göre çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre tarafında sektör geneli ağırlıklı ortalama kıyas değerleri kullanılacakken, elektrik üretim tesislerinde tesis bazlı bir yaklaşım öngörülüyor. Kıyas değerleri İklim Değişikliği Başkanlığınca ilan edilecek; kesin yöntem için ilan metninin beklenmesi gerekiyor.
Karbon Piyasası Kurulu kararları İklim Değişikliği Başkanlığı tarafından duyuruluyor. Bu yazıdaki pilot dönem bilgileri, 3 Eylül 2026 tarihli duyuruya dayanan kamuya açık kaynaklardan derlendi; şirket bazında yükümlülük değerlendirmesi yapılırken karar metninin tamamının incelenmesi gerekir.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.
