TSRS Uyum Sürecine Nasıl Başlanır: Boşluk Analizi Rehberi

Boşluk analizi neden ilk adım olmalı?

TSRS, yalnızca bir raporlama şablonu değil, veri toplama, iç kontrol ve yönetişim gerektiren bir sistemdir. Şirketler doğrudan rapor yazmaya başladığında genellikle iki sorunla karşılaşır: eksik veya tutarsız veri, ve raporun gerektirdiği yönetişim yapısının (örneğin yönetim kurulu düzeyinde iklim risk izlemesi) henüz kurulmamış olması. Boşluk analizi, bu sorunları rapor yazımından önce görünür kılar ve kaynakların doğru önceliklere yönlendirilmesini sağlar.

Boşluk analizi hangi adımlardan oluşur?

1. Kapsam ve önemlilik değerlendirmesi

Öncelikle şirketin TSRS kapsamında olup olmadığı netleştirilir (bkz. TSRS kimler için zorunlu? Kapsam ve uygulama takvimi). Ardından, TSRS 1'in önemlilik ilkesine göre şirket için hangi sürdürülebilirlik konularının finansal açıdan önemli olduğu belirlenir.

2. Mevcut durum envanteri

Şirketin bugün elinde olan veri, süreç ve dokümantasyon (enerji tüketimi kayıtları, mevcut sürdürülebilirlik raporları, risk yönetimi politikaları) TSRS'nin dört sütunu (yönetişim, strateji, risk yönetimi, ölçüm kriterleri ve hedefler) ile karşılaştırılır.

3. Veri boşluklarının belirlenmesi

En kritik boşluk genellikle emisyon verisidir. Kapsam 1 ve 2 emisyonları çoğu şirket için nispeten ölçülebilirken, Kapsam 3 emisyonları tedarik zinciri, lojistik ve ürün kullanımı gibi şirket dışı kaynaklardan toplanmalıdır ve bu veri genellikle mevcut değildir.

4. Yönetişim boşluklarının belirlenmesi

TSRS 1, sürdürülebilirlik risklerinin yönetim kurulu düzeyinde izlenmesini ister. Birçok şirkette bu izleme mekanizması henüz resmî olarak tanımlanmamıştır; bu durumda yönetim kurulu komitesi veya sorumluluk ataması gibi yapısal düzenlemeler gerekebilir.

5. Yol haritası ve önceliklendirme

Belirlenen boşluklar, etki ve uygulanabilirlik açısından önceliklendirilir ve bir uygulama takvimine bağlanır. Bu takvim, şirketin raporlama yükümlülüğü öngörülen hesap dönemine göre geriye doğru planlanmalıdır.

Boşluk analizinde en sık karşılaşılan hatalar nelerdir?

• Sadece raporlama şablonuna odaklanmak: Rapor formatını doldurmak, altında yatan veri ve süreç eksikliklerini çözmez.
• Kapsam 3 emisyonlarını ertelemek: Bu veri en uzun sürede toplandığı için erken başlanmalıdır.
• Yönetişimi göz ardı etmek: TSRS'nin yönetişim sütunu, sadece bir açıklama maddesi değil, denetim ve güvence sürecinde sıkça sorgulanan bir alandır.
• Tek seferlik proje olarak görmek: TSRS uyumu, her hesap döneminde tekrarlanan ve zamanla olgunlaşması gereken bir süreçtir.

Boşluk analizinden sonra hangi adımlar gelir?

Boşluk analizini takiben, veri mimarisi kurulumu (emisyon hesaplama sistemleri, veri toplama şablonları), beyan/açıklama metinlerinin taslaklanması ve iç kontrol mekanizmalarının oluşturulması gelir. Şirket güvence sürecine tabi olacaksa, bu aşamaların güvence sağlayıcının beklentilerine göre tasarlanması gerekir. Güvence sürecinin işleyişi için TSRS güvence (assurance) süreci nasıl işler? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Boşluk analizi ne kadar sürer?

Süre, şirketin büyüklüğüne, sektörüne ve mevcut veri olgunluğuna göre önemli ölçüde değişir. Bu nedenle genel bir süre yerine, şirketinize özgü bir kapsam belirleme görüşmesiyle gerçekçi bir takvim çıkarılması daha doğru bir yaklaşımdır.

Kontrol listesiyle ilerlemek işe yarar mı?

Boşluk analizinin çıktılarını somut bir kontrol listesine dönüştürmek, ekipler arası koordinasyonu kolaylaştırır. TSRS'nin dört sütununa göre hazırlanmış bir kontrol listesi için TSRS raporlama kontrol listesi (checklist) yazımıza bakabilirsiniz.

Semtrio Notu: Semtrio'nun boşluk analizi metodolojisi, KGK akreditasyonlu TSRS eğitimimizden (Sabancı Üniversitesi Yönetici Geliştirme Birimi iş birliğiyle) ve TSRS/CSRD/CSDDD uygulama projelerinden edinilen saha deneyiminden beslenir. Analiz sonunda şirketlere somut bir önceliklendirilmiş yol haritası sunuyoruz.

Sıkça sorulan sorular

Boşluk analizi TSRS uyumunun ilk adımı mı olmalı?

Evet. Rapor yazımından önce mevcut veri ve süreçlerin TSRS gereklilikleriyle karşılaştırılması, kaynakların doğru önceliklere yönlendirilmesini sağlar.

Boşluk analizinde en çok hangi veri eksik çıkıyor?

Genellikle Kapsam 3 emisyon verisi, çünkü bu veri tedarik zinciri ve değer zinciri gibi şirket dışı kaynaklardan toplanmalıdır.

Yönetişim boşlukları neden önemli?

TSRS 1, sürdürülebilirlik risklerinin yönetim kurulu düzeyinde izlenmesini ister; bu mekanizma tanımlı değilse hem raporlama hem güvence sürecinde sorun yaratır.

Boşluk analizi tek seferlik bir çalışma mı?

Hayır, TSRS uyumu her hesap döneminde tekrarlanan ve olgunlaşması gereken bir süreçtir; boşluk analizi de periyodik olarak güncellenmelidir.

Boşluk analizinden sonra ne yapılmalı?

Veri mimarisi kurulumu, beyan metinlerinin taslaklanması ve iç kontrol mekanizmalarının oluşturulması gelir.

Boşluk analizinizi planlamak için Semtrio ekibiyle görüşebilirsiniz. Hizmet detayları için TSRS sayfamızı ve terim tanımı için sözlüğümüzü ziyaret edebilirsiniz.