SKDM Maliyet Senaryoları 2026-2034: Ton Başına Karbon Maliyeti Nasıl Değişecek?

Senaryoların kurulumu

Hesap, dört varsayım üzerine kuruldu:

• Kıyas değeri: 1,50 tCO₂/ton (varsayımsal; gerçek değer ürün grubuna göre değişir)
• Sertifika fiyatı: 75,30 € — 2026 birinci ve ikinci çeyrek için açıklanan 75,36 € ve 75,28 € değerlerinin ortalamasına yakın, tüm yıllar için sabit tutuldu
• Üçüncü ülke karbon fiyatı: sıfır
• Emisyon performansı: yıllar boyunca sabit

Formül: yükümlülük = gömülü emisyon − (kıyas değeri × ücretsiz tahsisat faktörü). Sertifika fiyatının sabit tutulması bilinçli bir seçim; amaç fiyat tahmini yapmak değil, yalnızca ücretsiz tahsisat faktörünün yarattığı etkiyi izole etmek. Gerçekte AB ETS fiyatının orta vadede yukarı yönlü baskı altında olması, aşağıdaki tabloların muhafazakâr kalması anlamına geliyor.

Üç senaryo

Yıl	Faktör	A: 1,50 tCO₂/ton (kıyasta)	B: 1,90 tCO₂/ton (%27 üzeri)	C: 2,50 tCO₂/ton (%67 üzeri)
2026	%97,5	2,8 €	32,9 €	78,1 €
2027	%95	5,6 €	35,8 €	80,9 €
2028	%90	11,3 €	41,4 €	86,6 €
2029	%77,5	25,4 €	55,5 €	100,7 €
2030	%51,5	54,8 €	84,9 €	130,1 €
2031	%39	68,9 €	99,0 €	144,2 €
2032	%26,5	83,0 €	113,1 €	158,3 €
2033	%14	97,1 €	127,2 €	172,4 €
2034	%0	112,9 €	143,1 €	188,2 €

Değerler ton ürün başına euro cinsinden ve yukarıdaki varsayımlara dayanıyor.

Tablodan çıkan dört sonuç

1. 2026'nın düşük maliyeti herkes için geçerli değil

Senaryo A'da 2026 maliyeti 2,8 € ile ihmal edilebilir düzeyde. Aynı yıl Senaryo C'de 78,1 €. Aradaki 28 katlık fark, "2026'da ödeme yok denecek kadar az" genellemesinin neden yanıltıcı olduğunu gösteriyor. Ücretsiz tahsisat kıyas değerine uygulandığı için, kıyasın üzerindeki emisyon en baştan tam yükümlülük doğuruyor.

2. Kritik eşik 2029-2030 arasında

Faktör 2026-2028 arasında yalnızca 7,5 puan geriliyor, 2029'dan 2030'a geçişte ise tek yılda 26 puan düşüyor. Senaryo A'da maliyet 2029'da 25,4 €'dan 2030'da 54,8 €'ya çıkıyor — tek yılda iki katından fazla. Yatırım planlaması açısından anlamlı olan tarih 2034 değil, 2029 öncesi.

3. Fark mutlak olarak sabit, oransal olarak daralıyor

Senaryo A ile C arasındaki fark her yıl yaklaşık 75 € civarında kalıyor; çünkü fark, emisyon yoğunlukları arasındaki farktan doğuyor ve ücretsiz tahsisat faktöründen etkilenmiyor. Bunun stratejik sonucu önemli: emisyon azaltımının SKDM getirisi her yıl aynıdır. Azaltımı ertelemek getiriyi artırmaz, yalnızca ertelenen yılların maliyetini biriktirir.

4. 2034'te mekanizma tam karbon maliyetine dönüşüyor

Ücretsiz tahsisat sıfırlandığında, kıyas değerinde üretim yapan bir tesis bile ton başına 112,9 € maliyetle karşılaşıyor. Yani 2034'ten sonra SKDM, verimlilik farkını değil emisyonun tamamını fiyatlıyor.

Ciro üzerindeki etki

Ton başına euro tutarının ticari anlamı, ürünün birim fiyatına oranına bağlı. Aynı mutlak maliyet farklı sektörlerde çok farklı sonuçlar doğuruyor:

• Çimento — ton başına değeri en düşük, emisyon yoğunluğu yüksek. Maliyetin ürün değerine oranı en yüksek burada; 2030 sonrası fiyat rekabetini doğrudan belirliyor.
• Demir-çelik — ürün değeri daha yüksek; ark ocaklı üretimde emisyon yoğunluğu düşük olduğu için etki sınırlı kalabiliyor. Dolaylı emisyonların kapsama alınması bu tabloyu değiştirir.
• Alüminyum — ürün değeri yüksek; ancak işlenmiş ürünlerde öncülün emisyonu belirleyici olduğu için tedarikçi seçimi maliyeti kat kat değiştirebiliyor.
• Gübre — sapma marjının %1'de sabitlenmesi, varsayılan değer yolunu görece ucuz tutuyor.

Senaryoyu kendi tesisiniz için kurmak

Yukarıdaki tablo bir örnek. Kendi projeksiyonunuzu kurmak için üç girdi gerekir:

1. Ürün bazında gömülü emisyon. Ölçüme dayalı, ton ürün başına.
2. İlgili ürün grubunun kıyas değeri. Gerçek emisyon hesabı ile varsayılan değer hesabı için ayrı kıyas değerleri kullanılıyor.
3. AB'ye yönelik ihracat hacmi. CN kodu ve müşteri kırılımında; 50 tonluk eşiğin altında kalan müşteriler hesaptan çıkarılır.

Bu üç girdi, yatırım kararlarının SKDM tarafındaki getirisini hesaplamak için de yeterlidir: azaltılan emisyon × sertifika fiyatı × AB'ye ihracat hacmi. Hesabın formül tarafını kıyas değeri ve ücretsiz tahsisat faktörü yazısında, sertifika fiyatlamasını sertifika fiyatı ve maliyet hesabı yazısında ele aldık.

Sıkça sorulan sorular

Sertifika fiyatı sabit kalır mı?

Kalması beklenmiyor. AB ETS fiyatı ücretsiz tahsisatın azalması ve arz mekanizmalarıyla yukarı yönlü baskı altında; tablodaki değerler bu nedenle muhafazakâr.

Kıyas değerleri değişecek mi?

AB ETS'nin 2026-2030 dönemi kıyas değerlerine göre SKDM kıyas değerlerinin 2027'den itibaren revize edilmesi öngörülüyor. Kıyas değerleri genellikle sıkılaştığı için bu, yükümlülüğü artırıcı yönde çalışır.

Türkiye'de ödenecek karbon bedeli bu tabloyu nasıl etkiler?

Fiilen ödenmiş ve iade edilmemiş karbon bedeli yükümlülükten düşülür; yani tablo aşağı kayar. Koşulları üçüncü ülke karbon fiyatının mahsubu yazısında ele aldık.

Maliyeti alıcı üstleniyorsa neden ilgileneyim?

Maliyet alıcının hesabına giriyor, ancak tedarikçi karşılaştırmasında bir kalem olarak görünüyor. Emisyon yoğunluğu yüksek tedarikçi, aynı fiyatla daha pahalı hâle geliyor.

Kaynaklar

• Avrupa Komisyonu — SKDM sertifika fiyatları
• T.C. Ticaret Bakanlığı — SKDM sunumu, 5 Ocak 2026

Ürün ve müşteri kırılımında SKDM maliyet projeksiyonunun kurulması ve azaltım yatırımlarının geri dönüş hesabının yapılması konularında SKDM/CBAM muhasebesi ve raporlaması hizmetimiz kapsamında çalışıyoruz. Sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.