Blog
Yayın: 08 Sep 26Okuma Süresi: 5 dk
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) Yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 tarihli ve 33353 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi ve 2014 tarihli Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmeliği yürürlükten kaldırdı. Metin, karbon fiyatının seviyesini belirlemiyor; fiyatın oluşacağı kurumsal ve operasyonel altyapıyı kuruyor. Bu nedenle sanayi kuruluşları açısından bugünkü öncelik fiyat tahmini yapmak değil, tesis kategorisini doğru belirlemek, alt tesis sınırlarını doğru çizmek ve doğrulanabilir bir veri altyapısı kurmaktır.
Yönetmelik, 2 Temmuz 2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanunu ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 792/D maddesine dayanılarak hazırlandı. İçerik iki ayrı yükümlülük katmanını bir arada düzenliyor: EK-1'de listelenen faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanması; ve Emisyon Ticaret Sistemi'nin işleyişine ilişkin iş ve işlemler.
Bu ayrım pratikte önemli. EK-1 faaliyetlerini yürüten her tesis izleme ve raporlama yükümlülüğü altındadır; ancak tesislerin yalnızca bir bölümü ETS piyasasının içindedir. Yönetmeliğin kapsamı dışında tutulan üç grup ise şunlar: araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin yürütüldüğü ya da yeni ürün veya süreçlerin test edildiği tesis ve tesis bölümleri, münhasıran biyokütle kullanan tesis ve tesis bölümleri, askerî unsurlar.
Yönetmelik tesisleri, kurulu kapasitelerine göre ihtiyatlı olarak hesaplanmış yıllık emisyon miktarına göre üç kategoriye ayırıyor. Hesaplamada biyokütleden kaynaklanan karbondioksit hariç tutuluyor, transfer edilen karbondioksit ise dâhil ediliyor.
Eşiğin geçmiş yılda gerçekleşen emisyon toplamına değil, kurulu kapasiteye göre ihtiyatlı olarak hesaplanan yıllık emisyona dayanması, sahada en sık atlanan noktalardan biridir. Tespitin adım adım nasıl yapıldığını EK-1 faaliyetleri ve tesis kategorisi yazısında ele alıyoruz. Ayrıca EK-1'de listelenen herhangi bir faaliyeti yürüten işletmenin, EK-1'deki diğer faaliyetleri de kapasite gözetilmeksizin Yönetmelik kapsamına giriyor.
Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi kuruluşlarına ait tesisler, yerine getirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS kapsamı dışında bırakıldı; bu tesislerin izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri ise devam ediyor. Geçici bir istisna da tanımlandı: doğalgazın ve ham petrolün iletimi ve depolanması kapsamındaki faaliyetler, izleme-raporlama-doğrulama süreçleri hariç olmak üzere birinci uygulama dönemi sonuna kadar ETS kapsamı dışında.
ETS kapsamındaki işletmelerin, sera gazı emisyonuna neden olan faaliyetlerini yürütebilmek için İklim Değişikliği Başkanlığından sera gazı emisyon izni alması zorunlu. Başvuruda istenen belgeler ve süreler için sera gazı emisyon izni başvurusu yazısına bakabilirsiniz. Başvurular elektronik ortamda yapılıyor ve azami 60 gün içinde değerlendiriliyor. Birden fazla tesiste faaliyet gösteren işletme her tesis için ayrı izin alıyor; aynı adreste birden fazla tesis bulunması hâlinde tek izin yeterli oluyor.
İzin beş yıl geçerli ve yenileme başvurusunun sürenin bitiminden en az altı ay önce yapılması gerekiyor. Faaliyet, tesis niteliği, kategori veya izin sahibi değişikliklerinin 30 gün içinde Başkanlığa bildirilmesi zorunlu.
Geçiş hükmü, bu başlıkta nefes alanı bırakıyor: İklim Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 9 Temmuz 2025 tarihinden itibaren üç yıl içinde izin alınması yeterli sayılıyor ve bu süre içinde işletmelerin bir kereye mahsus olmak üzere izinlerinin bulunduğu kabul ediliyor. Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda Başkanlık bu süreyi iki yıla kadar uzatabiliyor.
Sistemin veri omurgasını üç doküman ve bir bağımsız denetim adımı oluşturuyor.
Rapor, Başkanlığa gönderilmeden önce mutlaka doğrulanmak zorunda. Doğrulayıcı kuruluş ataması Merkezi Elektronik Doğrulayıcı Kuruluş Atama Sistemi (MEDAS) üzerinden yapılıyor; 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi işletme ve tesisler MEDAS kapsamı dışında tutuldu. Doğrulayıcı kuruluşların ISO/IEC 17029 standardına göre akredite olması şart ve akreditasyon işlemlerini TÜRKAK yürütüyor. İşletmeler tüm veri ve kayıtlarını en az 10 yıl saklamakla yükümlü.
ETS üst sınırının belirlenmesinde emisyon yoğunluğu temelli yaklaşım esas alınıyor. Üst sınır, sistem yılını kapsayan doğrulanmış raporların son teslim tarihinden itibaren 60 gün içinde Resmî Gazete'de yayımlanan Ulusal Tahsisat Planı kapsamında açıklanıyor.
Ücretsiz tahsisatların dağıtımında alt tesislere göre kıyas yöntemi kullanılıyor. Hesabın dört bileşenini ücretsiz tahsisat ve kıyas değeri yazısında açıyoruz. Tahsisat miktarı; kıyas değeri, ücretsiz tahsisat oranı, sektörel faaliyet katsayısı ve alt tesis özelindeki faaliyet seviyesinin çarpımına eşit. Ücretsiz tahsisat otomatik değil: başvurunun Ulusal Tahsisat Planı yayımından itibaren 30 gün içinde yapılması gerekiyor.
Teslim tarafında ise işletmeler, doğrulanmış emisyon raporundaki miktara denk tahsisatı yükümlülük yılının Kasım ayı son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden teslim ediyor. Teslim edilmeyen tahsisat miktarı telafi yılına taşınıyor ve bir sonraki yılın yükümlülüğüne ekleniyor. Teslim yükümlülüğünü karşılayamayan tesisler için tanımlanan ek rezervin kullanımı, birincil piyasada ETS üst sınırının yüzde 10'unu geçemiyor; ek rezerv kullanan tesisler yükümlülüklerini Aralık ayı son iş gününe kadar yerine getiriyor.
Türkiye sınırları içinde gerçekleştirilmiş projelerden elde edilen karbon kredileri, Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenen oranı geçmeyecek şekilde teslim yükümlülüğünde kullanılabiliyor.
Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresi içinde sunmayan tesislere kategori bazında kademeli idari para cezası uygulanıyor. 2026 yılı tutarlarıyla ceza, Kategori A tesisler için 627.450 TL'den başlıyor ve yıllık emisyonu 2.000.000 ton CO2 eşdeğerinin üzerindeki Kategori C tesisler için 6.274.500 TL'ye çıkıyor. ETS kapsamındaki işletmeler için bu cezalar iki kat uygulanıyor.
Emisyon izni almadan faaliyet gösteren ya da süresi biten veya iptal edilen izinle devam eden ETS kapsamındaki işletmeler için ayrı ve daha yüksek bir ceza skalası tanımlandı; bu skalada üst tutar 12.549.000 TL.
Yönetmelik çerçeveyi kuruyor, sayısal parametrelerin bir kısmını ikincil düzenlemelere bırakıyor. Pilot döneme ilişkin ilk Kurul kararını TR ETS pilot dönemi yazısında değerlendiriyoruz. Ücretsiz tahsisat oranları, denkleştirmede kullanılabilecek karbon kredisi oranı ve asgari-azami tahsisat fiyat aralıkları Karbon Piyasası Kurulunun; kıyas değerleri İklim Değişikliği Başkanlığının; piyasa işleyişi, İşlem Kayıt Sistemi ve hesap yapısı ise EPDK'nın yetkisinde.
Tek bir muhatap bulunmaması, sürecin yönetiminde başlı başına bir konu. Karbon Piyasası Kurulu, İklim Değişikliği Başkanlığı, EPDK, EPİAŞ, TÜRKAK ve MEDAS farklı sorumluluk katmanlarında yer alıyor; hangi başlıkta hangi merciin yetkili olduğunu bilmek hazırlık planının parçası.
Var. Kategori A tesisler ETS piyasasının dışında kalıyor, yani tahsisat almıyor ve teslim etmiyor. Ancak EK-1 faaliyetlerine ilişkin onaylı izleme planı, yıllık raporlama ve bağımsız doğrulama yükümlülükleri devam ediyor ve raporun süresinde sunulmaması idari para cezasına tabi.
Hayır. ETS kapsamında yer alıp kapsam dışına çıkan tesisler, değişikliğin meydana geldiği sistem yılı içinde ETS kapsamında kalmaya devam ediyor.
Belirlemiyor. Fiyat, birincil ve ikincil piyasalarda oluşuyor; asgari ve azami tahsisat fiyatı aralıklarının belirlenmesinde Karbon Piyasası Kurulu yetkili. Yönetmelik ayrıca fiyat istikrarı için piyasa istikrar mekanizması ve piyasa istikrar rezervi tanımlıyor.
2014 tarihli Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı ve ona yapılan atıflar yeni Yönetmeliğe yapılmış sayılıyor. Mevcut izleme altyapısı sıfırdan kurulmayacak olsa da planların yeni çerçeveye, özellikle alt tesis kırılımı ve İzleme Metodolojisi Planı gerekliliklerine göre gözden geçirilmesi gerekiyor.
İletişime geçin
Burada okuduğunuz bir şey canlı bir projeye, bir raporlama tarihine veya değerlendirdiğiniz bir karara denk geliyorsa — faydalı bir görüşme yapmaktan memnuniyet duyarız.
Bize ulaşınSürdürülebilirlik hedeflerinizi konuşalım.
