GRI Nedir? Küresel Raporlama Girişimi'ne Giriş

GRI, dünyada en yaygın kullanılan sürdürülebilirlik raporlama standardıdır. Kuruluş amacı, şirketlerin ekonomiye, çevreye ve insanlara verdikleri etkileri şeffaf, karşılaştırılabilir ve tutarlı bir biçimde kamuoyuna açıklamalarını sağlamaktır. GRI standartları herhangi bir ülkenin yasal düzenlemesi değildir; kuruluşlar bu çerçeveyi gönüllü olarak benimser.

GRI kim tarafından ve neden kuruldu?

GRI, 1997'de Amerika merkezli CERES (Coalition for Environmentally Responsible Economies) ve Tellus Enstitüsü'nün girişimiyle ortaya çıkmıştır. Kuruluş amacı, o dönemde dağınık ve tutarsız şekilde yayınlanan çevresel raporları, finansal raporlama kadar güvenilir ve karşılaştırılabilir bir çerçeveye kavuşturmaktı. Zamanla merkezi Amsterdam'a taşınan GRI, bugün çok paydaşlı bir yönetişim yapısıyla çalışır: iş dünyası, sivil toplum, yatırımcılar, sendikalar ve muhasebe meslek örgütleri standart geliştirme sürecine katkı sunar.

GRI standartları hangi amaca hizmet eder?

GRI standartlarının temel amacı, bir kuruluşun faaliyetlerinin ekonomi, çevre ve insanlar üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Bu yaklaşıma raporlama camiasında "etki önemliliği" (impact materiality) denir: odak noktası, kuruluşun dış dünyaya verdiği etkidir. Bu noktada GRI, yatırımcı odaklı finansal risk çerçevelerinden ayrışır — GRI raporu sadece yatırımcıya değil, çalışana, tedarikçiye, yerel topluluğa ve düzenleyiciye de hitap eder.

GRI standartları üç katmanlı bir yapı üzerine kuruludur: tüm kuruluşlara uygulanan Evrensel Standartlar, belirli sektörlere özgü Sektörel Standartlar ve enerji, su, atık, çalışan hakları gibi belirli başlıkları ele alan Konu Standartları. Bu yapıyı ayrıntılı olarak GRI standartları nasıl yapılandırılır başlıklı yazımızda inceledik.

GRI zorunlu mu, gönüllü mü?

GRI raporlaması bir yasal zorunluluk değildir. Türkiye'de Kamu Gözetimi Kurumu tarafından belirlenen TSRS (Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları) gibi zorunlu bir çerçeve GRI için bulunmaz; Avrupa Birliği'nde de CSRD kapsamında zorunlu olan ESRS'den farklıdır. Şirketler GRI'yi şeffaflık taahhüdü, yatırımcı ve paydaş güveni, uluslararası kıyaslanabilirlik ve tedarik zinciri taleplerini karşılamak için gönüllü olarak tercih eder. Bu tercihin nedenlerini GRI uyumlu sürdürülebilirlik raporu neden zorunlu değil ama tercih ediliyor yazımızda detaylandırdık.

GRI kaç kuruluş tarafından kullanılıyor?

GRI, 1999'dan bu yana dünya genelinde on binlerce kuruluş tarafından benimsenmiş bir çerçevedir ve halen en çok kullanılan sürdürülebilirlik raporlama standardı konumundadır. Kullanıcı sayısına ilişkin güncel istatistikler GRI'nin kendi yayınlarında dönemsel olarak güncellenmektedir.

GRI ile diğer çerçeveler nasıl bir arada kullanılır?

Büyük şirketlerin çoğu tek bir çerçeveyle yetinmez. TSRS veya ESRS gibi zorunlu bir çerçeveyle yasal yükümlülüğünü karşılarken, GRI ile paydaş şeffaflığını genişletir; CDP ile de yatırımcılara yönelik iklim, su ve orman verilerini derecelendirme formatında sunar. Bu üç çerçevenin birbirinden farkını GRI ile TSRS arasındaki fark, GRI ile ESRS/CSRD karşılaştırması ve GRI mi CDP mi yazılarımızda ayrı ayrı işledik.

Semtrio Notu: Semtrio, 2020 yılından bu yana GRI Topluluk Üyesi'dir (GRI Community Member). Bu üyelik, GRI standartlarındaki güncellemeleri yakından takip etmemizi ve müşterilerimize önemlilik analizinden içerik indeksi hazırlığına kadar uçtan uca danışmanlık sunmamızı sağlar.

Şirketler GRI raporlamasına nereden başlamalı?

GRI raporlamasına başlamak isteyen bir kuruluş için ilk adım, GRI 1 (Foundation) standardındaki temel ilkeleri anlamak ve ardından GRI 3 kapsamında bir önemlilik analizi yürütmektir. Önemlilik analizi, hangi konuların raporda yer alacağını belirleyen temel süreçtir ve raporun güvenilirliğini doğrudan etkiler. Bu süreci GRI önemlilik analizi nasıl yapılır yazımızda adım adım anlattık.

Sıkça sorulan sorular

GRI ne anlama gelir?

GRI, Global Reporting Initiative'in kısaltmasıdır; Türkçede Küresel Raporlama Girişimi olarak anılır. 1997'de kurulan, kâr amacı gütmeyen bağımsız bir uluslararası kuruluştur.

GRI raporlaması zorunlu mudur?

Hayır. GRI, TSRS veya CSRD gibi yasal bir zorunluluk değildir; şirketler bu çerçeveyi şeffaflık ve paydaş güveni için gönüllü olarak benimser.

GRI standardını kimler kullanır?

Büyük kurumsal şirketler, finans kuruluşları ve kamu kurumları dahil dünya genelinde çok sayıda kuruluş, sürdürülebilirlik raporlarını GRI standartlarına göre hazırlar.

GRI ile TSRS aynı şey mi?

Hayır. TSRS, finansal açıdan önemli sürdürülebilirlik risklerine odaklanan zorunlu bir standarttır; GRI ise tüm paydaşlara yönelik gönüllü ve geniş kapsamlı bir raporlama çerçevesidir.

Bir şirket GRI raporlamasına nasıl başlar?

Süreç genellikle GRI 1 Foundation ilkelerinin öğrenilmesi ve ardından GRI 3 kapsamında bir önemlilik analizi yürütülmesiyle başlar.

Sürdürülebilirlik raporlama sürecinizi sıfırdan tasarlamak veya mevcut raporunuzu GRI standartlarıyla uyumlu hale getirmek istiyorsanız, sürdürülebilirlik raporlaması hizmetimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.